Του Ιωάννη Λουϊζίδη,
Φυσικοθεραπευτή
ΚΑΑ – ΑΝΑΠΛΑΣΗ
Η 11η Απριλίου, έχει παγιωθεί ως η παγκόσμια ημέρα για την νόσο Parkinson και επιλέχθηκε γιατί αντιστοιχεί στην ημερομηνία γέννησης του Dr. James Parkinson που περιέγραψε την νόσο για πρώτη φορά, το 1817. Η νόσος Parkinson αποτελεί μια χρόνια νευροεκφυλιστική πάθηση του εγκεφάλου που επηρεάζει κυρίως την κίνηση, αλλά και άλλες σημαντικές λειτουργίες, όπως η ψυχική υγεία, ο ύπνος, η αντίληψη του πόνου και γενικότερα την ποιότητα ζωής. Χαρακτηρίζεται από προοδευτική επιδείνωση με την πάροδο του χρόνου. Παρότι δεν υπάρχει ίαση, σύγχρονες φαρμακευτικές και μη παρεμβάσεις συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της λειτουργικότητας. Τα συχνότερα κλινικά συμπτώματα περιλαμβάνουν τρόμο, επώδυνες μυϊκές συσπάσεις (δυστονία) και διαταραχές στην ομιλία. Σε προχωρημένα στάδια, αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν γνωστική έκπτωση ή άνοια.
Η νόσος Parkinson συνδέεται με αυξημένα ποσοστά αναπηρίας και συχνά απαιτεί μακροχρόνια φροντίδα, καθιστώντας την αποκατάσταση αναγκαία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διεπιστημονική προσέγγιση με τη συμμετοχή εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας. Αν και αφορά κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ενήλικες, με τους άνδρες να προσβάλλονται συχνότερα. Η επίπτωση εκτιμάται περίπου σε 1/500 άτομα ετησίως. Η αιτιολογία παραμένει άγνωστη, ωστόσο η γενετική προδιάθεση και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η έκθεση σε ρύπανση και τοξικές ουσίες, φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Η παθοφυσιολογία της νόσου Parkinson οφείλεται στην εκφύλιση των ντοπαμινεργικών νευρώνων της μέλαινας ουσίας, η οποία οδηγεί σε μείωση των επιπέδων ντοπαμίνης. Η έλλειψη ντοπαμίνης διαταράσσει τη λειτουργεία των βασικών γαγγλίων. Συγκεκριμένα παρατηρείται μειωμένη δραστηριότητα του άμεσου και αυξημένη δραστηριότητα του έμμεσου κυκλώματος, με αποτέλεσμα αυξημένη αναστολή του θαλάμου και μειωμένη ενεργοποίηση του κινητικού φλοιού. Οι διαταραχές αυτές εκδηλώνονται κλινικά με βραδυκινησία και ακινησία, ενώ συχνά συνοδεύονται από τρόμο ηρεμίας και μυϊκή δυσκαμψία. Επιπλέον, η συμμετοχή και άλλων οδών, όπως της υπεράμεσης οδού, καθώς οι διαταραχές στη νευρωνική δραστηριότητα, συμβάλλουν τόσο στα κινητικά όσο και στα μη κινητικά συμπτώματα της νόσου.
Τα συμπτώματα της νόσου επιδεινώνονται προοδευτικά με την πάροδο του χρόνου, επηρεάζοντας σημαντικά την ευεξία και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Αυτά διακρίνονται σε τρεις φάσεις, την προκλινική, την πρόδρομη και την κλινική.
Κατά την προκλινική φάση, έχει ήδη ξεκινήσει ο εκφυλισμός των νευρώνων που παράγουν ντοπαμίνη χωρίς όμως να εμφανίζονται κλινικά συμπτώματα. Στην πρόδρομη φάση, μερικά συμπτώματα είναι υπαρκτά αλλά όχι επαρκή για να διαγνωσθεί το Parkinson. Τέλος στην κλινική φάση τα συμπτώματα έχουν εδραιωθεί και διακρίνονται σε:
Κινητικά, όπως:
- Βραδυκινησία (slow movement)
- Τρόμο ηρεμίας (tremor)
- Ακούσιες κινήσεις (involuntary movement)
- Μυϊκή δυσκαμψία (rigidity)
- Δυσχέρεια στη βάδιση (trouble walking)
- Διαταραχές ισορροπίας (imbalance)
Και μη κινητικά, όπως:
- Γνωστική έκπτωση (cognitive impairment)
- Ψυχικές διαταραχές (mental health disorders)
- Άνοια (dementia)
- Διαταραχές ύπνου (sleep disorders)
- Πόνος (pain)
- Αισθητηριακές διαταραχές (sensory disturbances)
- Διαταραχές ομιλίας – λόγου
- Διαταραχές σίτισης – κατάποσης
- Διαταραχές συναισθήματος (άγχος, κατάθλιψη)
Η νόσος Parkinson αποτελεί την συχνότερη κινητική διαταραχή, ωστόσο υπάρχουν και άλλα σύνδρομα παρκινσονισμού με παρόμοια συμπτωματολογία, όπως ο ιδιοπαθής παρκινσονισμός, άτυπα παρκινσονικά σύνδρομα, ο δευτεροπαθής – φαρμακευτικός παρκινσονισμός, η πολλαπλή συστηματική ατροφία, η προϊούσα υπερπυρηνική παράλυση, η φλοιοβασική εκφύλιση και η άνοια με σωμάτια Lewy, γεγονός που καθιστά τη διαφορική διάγνωση κλινικά σημαντική.
Ένα κλινικό εργαλείο που χρησιμοποιείται ευρέως για την σταδιοποίηση της νόσου Parkinson αποτελεί η κλίμακα Hoehn & Yahr, που υποδηλώνει και την σοβαρότητα της νόσου. Βασίζεται κυρίως στην κατανομή των κινητικών συμπτωμάτων (μονόπλευρα ή αμφοτερόπλευρα), στην παρουσία ή όχι διαταραχών ισορροπίας και στον βαθμό λειτουργικής ανεξαρτησίας του ασθενούς. Περιλαμβάνει 5 στάδια (1 – 5) με ενδιάμεσες βαθμίδες (1.5 και 2.5) τα οποία αντανακλούν την προοδευτική επιδείνωση της κινητικής λειτουργίας: από ήπια, μονόπλευρη προσβολή έως πλήρη εξάρτηση και ακινησία.
Η νόσος εμφανίζει μεγάλο αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των ασθενών και ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής τους. Βασικός σκοπός της αποκατάστασης, πέρα από την καταστολή του πόνου και της δυσφορίας του ασθενούς, αποτελεί η διατήρηση και διευκόλυνση διάφορων καθημερινών δραστηριοτήτων (ADL’s), καθώς εάν αυτές χαθούν γίνεται λόγος για Παρκινσονική άνοια. Έρευνες έχουν δείξει ότι, πέραν των φαρμακευτικών και επεμβατικών τεχνικών αντιμετώπισης της νόσου, οι θεραπείες όλων των επαγγελμάτων υγείας αναδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικές. Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις των υπολοίπων ειδικοτήτων υγείας, δεν αντικαθιστούν την ιατρική θεραπεία αλλά την συμπληρώνουν, αποσκοπώντας έτσι στην καλύτερη ποιότητα ζωής του ασθενούς. Υψίστης σημασίας αποτελεί επίσης και η δημιουργία ενός εξειδικευμένου προγράμματος θεραπείας για τον κάθε ασθενή, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του.
Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ όντας ένα πρότυπο Κέντρο Αποκατάστασης πρωτοπορεί εδώ και χρόνια συνθέτοντας προσεκτικά μια Διεπιστημονική Ομάδα, αποτελούμενη από πλήρως καταρτισμένους και ενημερωμένους επαγγελματίες υγείας. Η διεπιστημονική αυτή ομάδα χαρακτηρίζεται από άψογη συνεργασία μεταξύ όλων των ειδικοτήτων, προσφέροντας έτσι τα πλείστα στον ασθενή μέσω εξειδικευμένου προγράμματος θεραπείας και συνεχούς αξιολόγησης.
Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ διαθέτει πλήρως εξοπλισμένους θεραπευτικούς χώρους, που αποτελούν τη φαρέτρα των επιστημόνων υγείας του κέντρου, όπου παρέχονται τα απαραίτητα εργαλεία και τεχνολογίες που χρειάζονται, χαρακτηρίζοντάς τους ως τους καταλληλότερους συμμάχους στο πλευρό του ασθενή με νόσο Parkinson, στο δύσκολο έργο της αποκατάστασής του. Συγκεκριμένα, ο χώρος της Φυσικοθεραπείας διαθέτει την κατάλληλη υποδομή και εξοπλισμό που απαιτείται για την πραγματοποίηση ενός προγράμματος προσεκτικά σχεδιασμένου και προσαρμοσμένου στις ανάγκες του ασθενούς. Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάζεται από την Διεπιστημονική Ομάδα Aποκατάστασης της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ και περιλαμβάνει εξειδικευμένες ασκήσεις βελτίωσης κινητικότητας, ισορροπίας καθώς και βάδισης με τη χρήση κλασικών τεχνικών (ασκήσεις με οπτικοακουστικά ερεθίσματα, χρήση της μεθόδου LSVT BIG, καθώς και διάφορες νευροδυναμικές ασκήσεις κινητοποίησης και λειτουργικές ασκήσεις).
Η Ειδική Κινησιοθεραπεία στη Θεραπευτική Πισίνα της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ, παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα στον ασθενή με νόσο Parkinson κατά την εφαρμογή του θεραπευτικού προγράμματος, όπως μείωση του άλγους και της δυσκαμψίας, ιδίως με τεχνικές Halliwick, όπως και Bad Ragaz, ενώ το θεραπευτικό περιβάλλον προσφέρει αίσθηση ασφάλειας και ηρεμίας.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος της Εργοθεραπείας στην αποκατάσταση ενός ασθενούς με Parkinson. Μέσα στον ειδικά σχεδιασμένο χώρο Εργοθεραπείας στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, ο οποίος είναι μία προσομοίωση σπιτιού, ο ασθενής επανεκπαιδεύεται στις δραστηριότητες της καθημερινότητας (ADL’s). Παράλληλα, με το σχεδιασμό και τις οδηγίες των εργοθεραπευτών γίνεται εφικτή και η προσαρμογή του δικού του σπιτιού, με βάση τις ανάγκες του.
Ωστόσο, το έργο της Διεπιστημονικής Ομάδας Αποκατάστασης της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ δεν τελειώνει εδώ. Άλλες ειδικότητες όπως η Λογοθεραπεία, η Κλινική Ψυχολογία, η Νευροψυχολογία και η Κλινική Διατροφολογία συμβάλλουν αντίστοιχα στην αποκατάσταση του ασθενούς και στην βελτίωση της κλινικής του εικόνας και κατ’ επέκταση της καθημερινότητάς του. Κάποιες από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται από τις παραπάνω ειδικότητες με θετικά αποτελέσματα αποτελούν αντίστοιχα, οι εξειδικευμένες ασκήσεις για παρκινσονικούς ασθενείς με διαταραχές φωνής, LSVT LOUD -στη Λογοθεραπεία-, η εκτίμηση του άγχους και της κατάθλιψης με εξειδικευμένες ψυχομετρικές κλίμακες και η ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς και της οικογένειάς του -στην Κλινική Ψυχολογία-, η γνωστική αποκατάσταση με τη βοήθεια ειδικών λογισμικών νοητικής ενδυνάμωσης, και η εκπαίδευση της οικογένειας και του φροντιστή για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των συμπτωμάτων του ασθενούς -στην Νευροψυχολογία- και τέλος η ρύθμιση της διατροφής από την κλινική διαιτολόγο για καλύτερη απορρόφηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Επιπλέον αυτών, η ΑΝΑΠΛΑΣΗ διαθέτει υπηρεσίες ρομποτικής αποκατάστασης για ασθενείς με νόσο Parkinson. Με το προηγμένο σύστημα exoskeleton, ένα ειδικό ρομποτικό βοήθημα επανεκπαίδευσης και βελτίωσης βάδισης, αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα οι διαταραχές βάδισης, δηλαδή μια κρίσιμη δραστηριότητα της καθημερινότητας, που επηρεάζεται έντονα από τη Νόσο Parkinson.
Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ αποτελεί μία από τις ελάχιστες δομές αποκατάστασης παγκοσμίως που διαθέτουν Νευροπλοηγούμενο Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισμό Εγκεφάλου (NTMS). Η νευροτροποποίηση που επιτυγχάνεται με το NTMS δείχνει ενθαρρυντικά αποτελέσματα για την θεραπευτική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της νόσου Parkinson.
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ η γνώση, η υψηλή εξειδίκευση και η εμπειρία όλων των ιατρών και θεραπευτών υγείας και αποκατάστασης, σε συνδυασμό με τη χρήση της πλέον προηγμένης τεχνολογίας, συμβάλλουν στην επίτευξη μίας εξατομικευμένης, ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής αποκατάστασης για κάθε έναν από τους ασθενείς με Νόσο Parkinson .
«Κάνουμε για τους ασθενείς μας ό,τι είναι αναγκαίο και όχι ότι θεωρείται εφικτό»
«Κάνουμε για τους ασθενείς μας ό,τι θα κάναμε για την οικογένεια μας».
