ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ;
Οι Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ) αποτελούν μία από τις σοβαρότερες συνέπειες ενός τραυματισμού και μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά ή μόνιμα τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Προκαλούνται συχνότερα από πτώσεις και τροχαία ατυχήματα, αλλά μπορεί επίσης να οφείλονται σε εργατικά ή αθλητικά ατυχήματα, βιαιοπραγίες και άλλους τραυματισμούς.
Στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, η συχνότητα και τα αίτια των ΚΕΚ έχουν μεταβληθεί. Τα τροχαία εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική αιτία, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, ενώ οι πτώσεις είναι πλέον πολύ συχνές, κυρίως στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ;
Η αντιμετώπιση της ΚΕΚ αρχίζει αμέσως στον τόπο του τραυματισμού, συνεχίζεται κατά τη μεταφορά, στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και, όταν απαιτείται, στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας ή στο Νευροχειρουργικό Τμήμα.
Μετά τη σταθεροποίηση του ασθενούς ακολουθεί, ανάλογα με την κατάστασή του, η θεραπεία Αποκατάστασης.
Απόλυτη προτεραιότητα είναι η εξασφάλιση της αναπνοής και της κυκλοφορίας, η προστασία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και η αποφυγή δευτερογενών βλαβών του εγκεφάλου, ιδιαίτερα από υποξία και υπόταση.
Το επίπεδο συνείδησης εκτιμάται συστηματικά με την Κλίμακα Κώματος της Γλασκώβης – Glasgow Coma Scale (GCS), η οποία αξιολογεί το άνοιγμα των ματιών, τη λεκτική και την κινητική αντίδραση.
Με βάση τη βαθμολογία GCS, οι ΚΕΚ διακρίνονται συμβατικά σε:
- Ελαφρές: GCS 13–15
- Μέτριες: GCS 9–12
- Βαρείες: GCS 8 ή λιγότερο
Η βαρύτητα και η πρόγνωση της ΚΕΚ, όμως, δεν καθορίζονται μόνο από το GCS.
Συνεκτιμώνται επίσης η διάρκεια της απώλειας συνείδησης και της μετατραυματικής αμνησίας, η ηλικία, η αντίδραση των κορών, τα ευρήματα της αξονικής ή της μαγνητικής τομογραφίας, η παρουσία ενδοκρανιακής αιμορραγίας ή εγκεφαλικού οιδήματος και η εμφάνιση υποξίας ή υπότασης.
Στις βαρείες ΚΕΚ μπορεί να χρειαστεί εντατική νευρολογική παρακολούθηση, παρακολούθηση της ενδοκράνιας πίεσης και αντιμετώπιση της ενδοκράνιας υπέρτασης και, όταν υπάρχει βλάβη που απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση, επείγουσα νευροχειρουργική επέμβαση.
ΠΟΤΕ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ;
Η αξονική τομογραφία εγκεφάλου (CT) αποτελεί την εξέταση πρώτης επιλογής για την αναζήτηση σημαντικής οξείας τραυματικής βλάβης του εγκεφάλου.
Δεν απαιτείται σε κάθε ελαφρά ΚΕΚ. Η ανάγκη για αξονική τομογραφία κρίνεται από την κλινική εικόνα και από συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.
Στους ενήλικες απαιτείται επείγουσα αξονική τομογραφία όταν υπάρχει ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:
- βαθμολογία GCS 12 ή λιγότερο κατά την αρχική εκτίμηση, ή μικρότερη από 15 δύο ώρες μετά την κάκωση,
- εστιακή νευρολογική σημειολογία,
- επιληπτική κρίση μετά τον τραυματισμό,
- δύο ή περισσότερα επεισόδια εμέτου,
- υποψία ανοικτού ή εμπιεστικού κατάγματος του κρανίου,
- σημεία κατάγματος της βάσης του κρανίου.
Όταν υπάρχει αμνησία ή έχει προηγηθεί απώλεια συνείδησης, η αξονική τομογραφία απαιτείται επίσης εφόσον συντρέχουν ένας ή περισσότεροι από τους ακόλουθους παράγοντες:
- ηλικία 65 ετών ή μεγαλύτερη,
- διαταραχή της πήξης,
- παράσυρση πεζού ή ποδηλάτη από μηχανοκίνητο όχημα,
- εκτίναξη επιβάτη από όχημα,
- πτώση από ύψος μεγαλύτερο του ενός μέτρου ή από πέντε σκαλοπάτια,
- αδυναμία ανάκλησης των γεγονότων για περισσότερο από 30 λεπτά αμέσως πριν από τον τραυματισμό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, λόγω του αυξημένου κινδύνου ενδοκρανιακής αιμορραγίας. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει άλλη ένδειξη, πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο διενέργειας αξονικής τομογραφίας.
Η ασπιρίνη, όταν αποτελεί τη μόνη αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για αξονική τομογραφία, εκτός εάν συνυπάρχει άλλος παράγοντας κινδύνου.
Η διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από τη μύτη ή το αυτί αποτελεί σημείο που μπορεί να υποδηλώνει κάταγμα της βάσης του κρανίου και απαιτεί άμεση διερεύνηση και νευροχειρουργική εκτίμηση.
Η αξονική τομογραφία μπορεί να δείξει εγκεφαλικές θλάσεις, επισκληρίδιο ή υποσκληρίδιο αιμάτωμα, υπαραχνοειδή ή ενδοεγκεφαλική αιμορραγία, εγκεφαλικό οίδημα, κατάγματα και άλλες βλάβες που απαιτούν στενή παρακολούθηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επείγουσα νευροχειρουργική επέμβαση.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) δεν είναι συνήθως η πρώτη απεικονιστική εξέταση στην οξεία φάση. Σε επιλεγμένους ασθενείς, όμως, μπορεί να δείξει βλάβες που δεν διακρίνονται επαρκώς στην αξονική τομογραφία, όπως η διάχυτη αξονική βλάβη, και να προσφέρει πρόσθετες πληροφορίες για την έκταση και τη βαρύτητα της κάκωσης.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΙΣ ΕΛΑΦΡΕΣ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ;
Οι περισσότεροι ασθενείς με ελαφρά ΚΕΚ δεν χρειάζονται νοσηλεία, εφόσον η νευρολογική τους κατάσταση είναι φυσιολογική, δεν υπάρχουν ενδείξεις σημαντικής ενδοκρανιακής βλάβης και μπορεί να εξασφαλιστεί ασφαλής παρακολούθηση στο σπίτι.
Η έξοδος από το νοσοκομείο πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς προφορικές και γραπτές οδηγίες προς τον ασθενή και τους οικείους του για τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση επανεκτίμηση.
Μία φυσιολογική αξονική τομογραφία δεν αποκλείει την ύπαρξη συμπτωμάτων μετά από ελαφρά ΚΕΚ. Κεφαλαλγία, ζάλη, κόπωση, διαταραχές του ύπνου, δυσκολία στη συγκέντρωση ή στη μνήμη και άλλα ενοχλήματα μπορεί να επιμένουν για κάποιο διάστημα μετά τον τραυματισμό.
Μετά από μία σύντομη περίοδο σχετικής ανάπαυσης, η επιστροφή στις καθημερινές σωματικές και νοητικές δραστηριότητες πρέπει να γίνεται σταδιακά, ανάλογα με τις αντοχές του ασθενούς, αποφεύγοντας δραστηριότητες που μπορεί να οδηγήσουν σε νέο τραυματισμό.
Η παρατεταμένη παραμονή στο κρεβάτι δεν επιταχύνει την ανάρρωση.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή, χρειάζεται επανεκτίμηση και κατάλληλη αντιμετώπιση ανάλογα με το πρόβλημα.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΑΜΝΗΣΙΑ;
Μετά από ΚΕΚ μπορεί να ακολουθήσει περίοδος Μετατραυματικής Αμνησίας.
Ο ασθενής μπορεί να βρίσκεται σε σύγχυση και να είναι αποπροσανατολισμένος, να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να μην μπορεί να συγκρατήσει νέες πληροφορίες και γεγονότα.
Μπορεί επίσης να εμφανίζει ανησυχία, διέγερση ή μεταβολές της συμπεριφοράς.
Η διάρκεια της Μετατραυματικής Αμνησίας αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την εκτίμηση της βαρύτητας της εγκεφαλικής βλάβης και πρέπει να αξιολογείται καθημερινά με τυποποιημένη και έγκυρη κλίμακα, όπως η Westmead Post–Traumatic Amnesia Scale, μέχρι την αποδρομή της.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ;
Μετά από μέτρια ή βαρεία ΚΕΚ μπορεί να παραμείνουν διαταραχές της κίνησης, της ομιλίας, της γλώσσας, της επικοινωνίας και της κατάποσης, καθώς και δυσκολίες στη συγκέντρωση, στην προσοχή, στη μνήμη, στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και στις ανώτερες νοητικές λειτουργίες.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν σημαντικές μεταβολές του συναισθήματος, της συμπεριφοράς και της προσωπικότητας.
Η Αποκατάσταση πρέπει να αρχίζει έγκαιρα, μόλις το επιτρέπει η γενική κατάσταση του ασθενούς, και να οργανώνεται με συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους, ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές του.
Η Αποκατάσταση των ανώτερων νοητικών λειτουργιών προϋποθέτει συστηματική νευροψυχολογική εκτίμηση και οργανωμένη θεραπευτική παρέμβαση για την προσοχή, τη μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, τον σχεδιασμό και την οργάνωση της συμπεριφοράς, την επίλυση προβλημάτων και την επίγνωση των δυσκολιών που έχει ο ίδιος ο ασθενής.
Αντιμετωπίζονται επίσης οι δυσκολίες στην επικοινωνία, στη συμπεριφορά και στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Η θεραπεία συνδέεται πάντοτε με τις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινής ζωής του ασθενούς.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ;
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, η Διεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης εκτιμά τη νευρολογική, νοητική, ψυχολογική και λειτουργική κατάσταση κάθε ασθενούς και καταρτίζει εξατομικευμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης με συγκεκριμένους και μετρήσιμους θεραπευτικούς στόχους και συστηματική επανεκτίμηση της πορείας του.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- φυσικοθεραπεία και εκπαίδευση στην ισορροπία και στη βάδιση,
- εργοθεραπεία και εκπαίδευση στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής,
- ειδική κινησιοθεραπεία στη θεραπευτική πισίνα,
- λογοθεραπεία για τις διαταραχές της ομιλίας, του λόγου, της επικοινωνίας και της κατάποσης,
- διαιτολογική αξιολόγηση και παρακολούθηση, με προσαρμογή της σίτισης στις ανάγκες και στην κατάσταση του κάθε ασθενούς,
- Κλινική Ψυχολογία – Νευροψυχολογία, με συστηματική εκτίμηση και Αποκατάσταση των ανώτερων νοητικών λειτουργιών και αντιμετώπιση των μεταβολών του συναισθήματος και της συμπεριφοράς,
- αντιμετώπιση της σπαστικότητας και του πόνου,
- ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς και της οικογένειάς του,
- ενημέρωση, εκπαίδευση και καθοδήγηση του ασθενούς και της οικογένειάς του για την πορεία της ανάρρωσης και την ασφαλή διαχείριση των λειτουργικών δυσκολιών.
Όταν ενδείκνυται, στο πρόγραμμα εντάσσεται αερόβια άσκηση, με σταδιακή αύξηση της έντασης και της διάρκειας και με τη χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού, για τη βελτίωση της αντοχής.
Στους νοσηλευόμενους ασθενείς εφαρμόζεται, από την εισαγωγή τους, αναπνευστική φυσικοθεραπεία, με στόχο τη διατήρηση και βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας, την καλύτερη έκπτυξη των πνευμόνων και τη διευκόλυνση της κινητοποίησης και της απομάκρυνσης των βρογχικών εκκρίσεων.
ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ
Σε ασθενείς με παρατεταμένη διαταραχή του επιπέδου της συνείδησης γίνεται συστηματική και επαναλαμβανόμενη εκτίμηση της εγρήγορσης, της ανταπόκρισης στα ερεθίσματα και του κατά πόσον ο ασθενής αντιλαμβάνεται ποιος είναι και όσα συμβαίνουν γύρω του.
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται, όπου είναι εφικτό, και με τυποποιημένες κλίμακες, όπως η Coma Recovery Scale – Revised (CRS–R), ώστε να καταγράφονται συστηματικά ακόμη και μικρές μεταβολές της εγρήγορσης και της επίγνωσης.
Η εκτίμηση δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση, αλλά επαναλαμβάνεται κατά την πορεία της Αποκατάστασης και συνεκτιμάται με τη συνολική νευρολογική εικόνα του ασθενούς.
ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΟΜΙΛΙΑ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗ
Μετά από ΚΕΚ είναι πιθανόν να εμφανιστούν διαταραχές της ομιλίας, της γλώσσας και της επικοινωνίας διαφορετικής μορφής και βαρύτητας.
Η επικοινωνία μπορεί επίσης να επηρεάζεται από δυσκολίες στην προσοχή και στη μνήμη, στην οργάνωση και στη συνοχή του λόγου ή στην κατανόηση του νοήματος και των απαιτήσεων μιας συζήτησης.
Η λογοθεραπεία αποσκοπεί στη βελτίωση αυτών των δυσκολιών με βάση τις ανάγκες και τους στόχους κάθε ασθενούς.
Όταν υπάρχει διαταραχή της κατάποσης, πραγματοποιείται εξειδικευμένη εκτίμηση και θεραπεία.
Στη Μονάδα Δυσφαγίας της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ, όταν υπάρχει κλινική ένδειξη, πραγματοποιείται Ενδοσκοπική Αξιολόγηση της Κατάποσης – FEES (Flexible Endoscopic Evaluation of Swallowing).
Η εξέταση πραγματοποιείται με λεπτό, εύκαμπτο ενδοσκόπιο, το οποίο εισάγεται από τη μύτη και επιτρέπει την άμεση αξιολόγηση της λειτουργίας της κατάποσης, της διαχείρισης των εκκρίσεων και της προστασίας των αεραγωγών.
Με τον τρόπο αυτό αξιολογούνται η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της κατάποσης και τα ευρήματα αξιοποιούνται για τον εξατομικευμένο σχεδιασμό της θεραπείας, της σίτισης και της ενυδάτωσης.
Παράλληλα παρέχεται, όταν χρειάζεται, διαιτολογική αξιολόγηση και παρακολούθηση, ώστε να εξασφαλίζονται κατά το δυνατόν επαρκής και ασφαλής σίτιση και ενυδάτωση.
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΣΙΕΛΟΡΡΟΙΑΣ
Μετά από ΚΕΚ, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σοβαρή νευρολογική βλάβη και διαταραχές του στοματοκινητικού ελέγχου ή της κατάποσης, μπορεί να εμφανισθεί σιελόρροια, συνήθως λόγω δυσκολίας στη διαχείριση και την κατάποση του σάλιου και όχι λόγω αυξημένης παραγωγής του.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η οπίσθια διαφυγή του σάλιου προς τον φάρυγγα, επειδή μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο εισρόφησης.
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται και περιλαμβάνει, ανάλογα με τις ανάγκες, θεραπευτικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του στοματοκινητικού ελέγχου και της κατάποσης, φαρμακευτική αγωγή και, σε επιλεγμένους ασθενείς, έγχυση βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α στους σιελογόνους αδένες, συνήθως υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση.
Η έγχυση βοτουλινικής τοξίνης στους σιελογόνους αδένες απαιτεί προσεκτική επιλογή του ασθενούς και στενή παρακολούθηση, επειδή σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει δυσκολίες στη μάσηση ή την κατάποση και να αυξήσει τον κίνδυνο εισρόφησης.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ – ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
Η Κλινική Ψυχολογία – Νευροψυχολογία αποτελεί βασικό μέρος της Αποκατάστασης μετά από ΚΕΚ.
Η νευροψυχολογική εκτίμηση εξετάζει συστηματικά την προσοχή, τη συγκέντρωση, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, τη μνήμη, την ικανότητα σχεδιασμού, οργάνωσης και επίλυσης προβλημάτων, τις οπτικοχωρικές λειτουργίες και την επίγνωση των δυσκολιών του ίδιου του ασθενούς.
Εξετάζεται επίσης η κοινωνική νόηση, δηλαδή κατά πόσον ο ασθενής μπορεί να κατανοεί τα συναισθήματα, τις προθέσεις και τη συμπεριφορά των άλλων και να προσαρμόζει ανάλογα τη δική του συμπεριφορά στις διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις.
Με βάση τα ευρήματα οργανώνεται εξατομικευμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης των ανώτερων νοητικών λειτουργιών, με συγκεκριμένους στόχους και μεθόδους που βοηθούν τον ασθενή να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες του στην καθημερινή ζωή.
Παράλληλα αξιολογούνται και αντιμετωπίζονται μεταβολές του συναισθήματος, της συμπεριφοράς και της προσωπικότητας, καθώς και οι δυσκολίες προσαρμογής του ασθενούς στις συνέπειες της κάκωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η υποστήριξη και εκπαίδευση της οικογένειας, ώστε να κατανοεί τις αλλαγές που έχουν προκύψει και να μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην καθημερινή αντιμετώπισή τους.
ΨΗΦΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ RehaCom
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, όταν ενδείκνυται, το πρόγραμμα Αποκατάστασης των ανώτερων νοητικών λειτουργιών μετά από ΚΕΚ υποστηρίζεται από το εξειδικευμένο ψηφιακό σύστημα γνωστικής Αποκατάστασης RehaCom.
Μέσω ειδικά σχεδιασμένων ασκήσεων εξασκούνται λειτουργίες όπως η προσοχή, η μνήμη, η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, οι εκτελεστικές λειτουργίες και οι οπτικοχωρικές ικανότητες.
Το επίπεδο δυσκολίας προσαρμόζεται στις ανάγκες και στην επίδοση του κάθε ασθενούς, επιτρέποντας εξατομικευμένη και συστηματική εξάσκηση και παρακολούθηση της πορείας του.
Το RehaCom χρησιμοποιείται ως μέρος του συνολικού προγράμματος Αποκατάστασης και δεν υποκαθιστά τη νευροψυχολογική αξιολόγηση και την εξατομικευμένη θεραπευτική παρέμβαση.
ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς με κινητικά ελλείμματα χρησιμοποιείται σύγχρονη ρομποτική τεχνολογία Αποκατάστασης.
Ρομποτικά συστήματα χρησιμοποιούνται για ελεγχόμενη και επαναλαμβανόμενη εκπαίδευση στην ορθοστάτηση και στη βάδιση και, όταν υπάρχει λειτουργικό έλλειμμα του άνω άκρου, για την επανεκπαίδευση του άνω άκρου και της άκρας χειρός.
Η ρομποτική τεχνολογία χρησιμοποιείται συμπληρωματικά και δεν υποκαθιστά την ενεργητική θεραπευτική άσκηση.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΠΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Η σπαστικότητα αντιμετωπίζεται όταν προκαλεί πόνο, περιορίζει την κίνηση και τη λειτουργικότητα, δυσχεραίνει τη φροντίδα ή συμβάλλει στην ανάπτυξη συγκάμψεων και παραμορφώσεων.
Η σπαστικότητα αξιολογείται πάντοτε σε σχέση με τη λειτουργικότητα του ασθενούς και τους συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους.
Η αντιμετώπισή της περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία, σωστή τοποθέτηση και κινητοποίηση, χρήση βοηθημάτων και ορθώσεων, ειδική κινησιοθεραπεία στη θεραπευτική πισίνα και φαρμακευτική αγωγή.
Σε επιλεγμένους ασθενείς με εστιακή σπαστικότητα πραγματοποιείται έγχυση βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α υπό ηλεκτρομυογραφική καθοδήγηση, ως μέρος του συνολικού προγράμματος Αποκατάστασης.
Ακολουθεί, ανάλογα με τις ανάγκες και τους θεραπευτικούς στόχους, φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και, όταν ενδείκνυται, χρήση κατάλληλων βοηθημάτων και ορθώσεων.
ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΟΣ ΑΣΘΕΝΟΥΣ
Σε ασθενείς μετά από βαρεία ΚΕΚ και με σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας, η Αποκατάσταση και η πρόληψη των επιπλοκών αρχίζουν έγκαιρα, μόλις το επιτρέπει η ιατρική κατάσταση του ασθενούς, ακόμη και πριν είναι ο ασθενής σε θέση να σηκωθεί από το κρεβάτι.
Στην Κλειστή Νοσηλεία της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ χρησιμοποιούνται προηγμένες θεραπευτικές κλίνες, οι οποίες επιτρέπουν ελεγχόμενες και προγραμματισμένες αλλαγές θέσης, εναλλασσόμενη πλάγια περιστροφή, ειδική διαχείριση των πιέσεων που ασκούνται στο σώμα, θέση πλήρους καθίσματος και, όταν ενδείκνυται, σταδιακή μετάβαση σε περισσότερο όρθια θέση.
Οι συγκεκριμένες λειτουργίες συμβάλλουν επιπλέον τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση των κατακλίσεων.
Διαθέτουν επίσης λειτουργίες επίκρουσης και δόνησης, οι οποίες μπορούν, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, να εντάσσονται στην αναπνευστική φροντίδα του ασθενούς.
Οι δυνατότητες αυτές χρησιμοποιούνται ως μέρος της συνολικής ιατρικής, νοσηλευτικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης και δεν υποκαθιστούν την ενεργητική κινητοποίηση και το οργανωμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης.
Σε ασθενείς με μεγάλη κινητική εξάρτηση μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ηλεκτροκίνητοι γερανοί μεταφοράς για ασφαλέστερη μετακίνηση από το κρεβάτι στο αμαξίδιο και στους χώρους θεραπείας.
ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Μετά από Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση μπορεί να εμφανιστούν μεταβολές στη σεξουαλική επιθυμία και λειτουργία, οι οποίες μπορεί να σχετίζονται με τη νευρολογική βλάβη, κινητικές ή αισθητικές δυσκολίες, κόπωση, διαταραχές της διάθεσης και της συμπεριφοράς, μεταβολές στις ανώτερες νοητικές λειτουργίες ή, σε ορισμένους ασθενείς, ορμονικές διαταραχές λόγω δυσλειτουργίας του υποθαλαμοϋποφυσιακού άξονα.
Η σεξουαλική αποκατάσταση περιλαμβάνει εξατομικευμένη αξιολόγηση, ενημέρωση και πρακτική καθοδήγηση, αντιμετώπιση των υποκείμενων προβλημάτων και, όταν χρειάζεται, ψυχολογική, ενδοκρινολογική ή άλλη εξειδικευμένη ιατρική υποστήριξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης η ασφαλής συμπεριφορά, η ικανότητα κρίσης και ο σεβασμός της συναίνεσης και των ορίων στις διαπροσωπικές σχέσεις.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ
Η Αποκατάσταση μπορεί να παρέχεται με Κλειστή Νοσηλεία, Ημερήσια Νοσηλεία ή Κατ’ Οίκον Αποκατάσταση, ανάλογα με την κλινική, νευρολογική και λειτουργική κατάσταση του ασθενούς.
Πριν από την επιστροφή στο σπίτι εκτιμώνται οι ανάγκες του ασθενούς και οι συνθήκες διαβίωσης. Προτείνονται οι κατάλληλες προσαρμογές του χώρου και τα αναγκαία βοηθήματα και, όπου χρειάζεται, εκπαιδεύεται η οικογένεια, ώστε η επιστροφή στο σπίτι να γίνει με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτονομία.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ, ΑΘΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, η δημιουργική απασχόληση, η άθληση και η κοινωνική συμμετοχή συμπληρώνουν το πρόγραμμα Αποκατάστασης και προσαρμόζονται στη νευρολογική και λειτουργική κατάσταση, στις νοητικές δυνατότητες, στα ενδιαφέροντα και στους θεραπευτικούς στόχους κάθε ασθενούς.
Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν ζωγραφική, χειροτεχνία, μαγειρική, μουσικές και θεατρικές δραστηριότητες, ομαδικές δραστηριότητες και προσαρμοσμένη άθληση, καθώς και συμμετοχή σε πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες εντός και εκτός της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ.
Οι δραστηριότητες αυτές προσφέρουν ευκαιρίες για ενεργό συμμετοχή, κοινωνική αλληλεπίδραση, ανάληψη πρωτοβουλιών, αξιοποίηση των λειτουργικών δυνατοτήτων και σταδιακή επανένταξη στην καθημερινή και κοινωνική ζωή.
ΠΡΟΛΗΨΗ ΝΕΑΣ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΩΣΗΣ
Μετά από μία ΚΕΚ, ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόληψη ενός νέου τραυματισμού.
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, αξιολογούμε τους παράγοντες που μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο νέας κάκωσης και εκπαιδεύουμε τον ασθενή και την οικογένειά του για την ασφαλή επιστροφή στην καθημερινή ζωή.
Η πρόληψη περιλαμβάνει τη χρήση ζώνης ασφαλείας στο αυτοκίνητο και κατάλληλου κράνους στη μοτοσικλέτα ή στο ποδήλατο, την τήρηση των κανόνων υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, την αποφυγή οδήγησης υπό την επίδραση αλκοόλ ή άλλων ουσιών και την τήρηση των κατάλληλων μέτρων ασφαλείας κατά την άθληση και τις δραστηριότητες αναψυχής.
Η επιστροφή στην οδήγηση δεν θεωρείται αυτονόητη μετά από ΚΕΚ. Όταν η κάκωση έχει επηρεάσει την προσοχή, τον χρόνο αντίδρασης, την κρίση, την όραση, την κινητικότητα ή άλλες λειτουργίες απαραίτητες για την ασφαλή οδήγηση, απαιτείται κατάλληλη ιατρική και λειτουργική αξιολόγηση πριν από την επανέναρξή της.
Παράλληλα ο κίνδυνος πτώσης του ασθενούς αξιολογείται με βάση την ισορροπία, τη βάδιση, τη μυϊκή ισχύ, την όραση, τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες και τη γενικότερη λειτουργική του κατάσταση.
Ανάλογα με τις ανάγκες του, προτείνονται εξατομικευμένα μέτρα πρόληψης, κατάλληλα βοηθήματα και προσαρμογές του χώρου.
Η Διεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης εκπαιδεύει την οικογένεια και παρέχει σαφείς οδηγίες για τη βοήθεια και την επίβλεψη που χρειάζεται ο ασθενής στο σπίτι και στις μετακινήσεις του.
Όταν η οικογένεια δεν μπορεί να καλύψει αυτές τις ανάγκες, πρέπει να εξασφαλίζεται υποστήριξη από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες φροντιστές.
Η καθημερινή υποστήριξη μπορεί επίσης να παρέχεται μέσω του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία», εφόσον εγκριθεί η ένταξη του ασθενούς.
Όταν απαιτείται νοσηλευτική ή άλλη εξειδικευμένη φροντίδα, αυτή πρέπει να παρέχεται από τον αντίστοιχο επαγγελματία υγείας.
Στόχος είναι η ασφαλής και, κατά το δυνατόν, ανεξάρτητη διαβίωση του ασθενούς.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ;
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, ο στόχος είναι η μεγαλύτερη δυνατή αποκατάσταση της λειτουργικής ικανότητας και της αυτονομίας του ασθενούς και η ενεργός επανένταξή του στην προσωπική, οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή.

