ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ;
Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας – ΣΚΠ (Multiple Sclerosis – MS) είναι μία χρόνια νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, δηλαδή του εγκεφάλου, του νωτιαίου μυελού και των οπτικών νεύρων.
Στη ΣΚΠ, το ανοσοποιητικό σύστημα συμμετέχει σε μία παθολογική φλεγμονώδη αντίδραση, η οποία προκαλεί βλάβη στη μυελίνη, το προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών, αλλά και, σε διαφορετικό βαθμό, στις ίδιες τις νευρικές ίνες.
Επειδή οι βλάβες μπορεί να εμφανιστούν σε διαφορετικές περιοχές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, τα συμπτώματα και η πορεία της νόσου διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η ΣΚΠ εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρούς και μέσης ηλικίας ενήλικες, μπορεί όμως να εκδηλωθεί και σε άλλες ηλικίες.
ΠΟΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ Η ΣΚΠ;
Η ΣΚΠ μπορεί να επηρεάσει πολλές διαφορετικές λειτουργίες.
Ανάλογα με την περιοχή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που έχει προσβληθεί, μπορεί να εμφανιστούν:
- μυϊκή αδυναμία,
- σπαστικότητα,
- δυσκολία στη βάδιση και στις μετακινήσεις,
- διαταραχές της ισορροπίας και του συντονισμού των κινήσεων,
- αταξία ή τρόμος,
- μουδιάσματα και άλλες διαταραχές της αισθητικότητας,
- νευροπαθητικός ή μυοσκελετικός πόνος,
- διαταραχές της όρασης, όπως μείωση της όρασης λόγω οπτικής νευρίτιδας ή/και διπλωπία,
- διαταραχές της ομιλίας ή της κατάποσης,
- διαταραχές της ούρησης και της λειτουργίας του εντέρου,
- διαταραχές της σεξουαλικής λειτουργίας.
Η κόπωση αποτελεί ένα από τα συχνότερα και περισσότερο περιοριστικά συμπτώματα της νόσου και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την εργασία, τις καθημερινές δραστηριότητες και την κοινωνική ζωή.
Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί επίσης να επηρεαστούν η προσοχή, η συγκέντρωση, η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, η μνήμη και άλλες νοητικές λειτουργίες.
Άγχος, κατάθλιψη και δυσκολίες ψυχολογικής προσαρμογής στη χρόνια νόσο μπορεί επίσης να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή και την ποιότητα ζωής.
ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ Η ΣΚΠ;
Η πορεία της νόσου δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς.
Οι κλασικοί όροι που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη είναι:
Υποτροπιάζουσα – διαλείπουσα ΣΚΠ
Χαρακτηρίζεται από υποτροπές, δηλαδή την εμφάνιση νέων ή σημαντική επιδείνωση ήδη υπαρχόντων νευρολογικών συμπτωμάτων, τα οποία διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες και δεν εξηγούνται από λοίμωξη, πυρετό, περίοδο έντονου στρες, έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες ή άλλη αιτία παροδικής επιδείνωσης.
Οι υποτροπές μπορεί να ακολουθούνται από περίοδο μερικής ή πλήρους βελτίωσης.
Πρωτοπαθής προϊούσα ΣΚΠ
Η νευρολογική και λειτουργική κατάσταση επιδεινώνεται σταδιακά από την έναρξη της νόσου, χωρίς η πορεία να χαρακτηρίζεται κυρίως από σαφώς διαχωρισμένες υποτροπές και υφέσεις.
Δευτεροπαθής προϊούσα ΣΚΠ
Ακολουθεί μία αρχική υποτροπιάζουσα – διαλείπουσα πορεία και χαρακτηρίζεται στη συνέχεια από σταδιακή επιδείνωση της νευρολογικής λειτουργίας.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η πραγματική πορεία της ΣΚΠ είναι συχνά πιο σύνθετη από αυτήν την απλή ταξινόμηση. Υποτροπές και σταδιακή επιδείνωση μπορεί να συνυπάρχουν, ενώ σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να υπάρχει προοδευτική επιδείνωση ακόμη και χωρίς εμφανείς υποτροπές.
Για τον λόγο αυτό, κατά την παρακολούθηση αξιολογούνται συνολικά οι υποτροπές, οι μεταβολές στη μαγνητική τομογραφία και η πορεία της νευρολογικής και λειτουργικής κατάστασης.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ CIS ΚΑΙ ΤΟ RIS;
Το Κλινικά Μεμονωμένο Σύνδρομο – Clinically Isolated Syndrome (CIS) είναι ένα πρώτο κλινικό νευρολογικό επεισόδιο συμβατό με φλεγμονώδη απομυελινωτική βλάβη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.
Με τα σύγχρονα διαγνωστικά κριτήρια, σε ορισμένους ασθενείς η διάγνωση της ΣΚΠ μπορεί να τεθεί ήδη κατά το πρώτο αυτό επεισόδιο, εφόσον τα συνολικά κλινικά, απεικονιστικά και εργαστηριακά ευρήματα πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια. Σε άλλους χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση.
Το Ακτινολογικά Μεμονωμένο Σύνδρομο – Radiologically Isolated Syndrome (RIS) αφορά την τυχαία ανεύρεση στη μαγνητική τομογραφία βλαβών με χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε ΣΚΠ, χωρίς να έχει προηγηθεί αντίστοιχο κλινικό νευρολογικό επεισόδιο.
Με τα αναθεωρημένα κριτήρια McDonald 2024, ορισμένα άτομα με Ακτινολογικά Μεμονωμένο Σύνδρομο μπορεί, όταν συνυπάρχουν συγκεκριμένα πρόσθετα απεικονιστικά ή εργαστηριακά ευρήματα, να πληρούν πλέον τα διαγνωστικά κριτήρια της ΣΚΠ ακόμη και πριν από την εμφάνιση κλινικών συμπτωμάτων. Ο νευρολόγος αξιολογεί τα ευρήματα και αποκλείει άλλες πιθανές αιτίες.
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ;
Η διάγνωση της ΣΚΠ γίνεται από νευρολόγο και βασίζεται στον συνδυασμό του ιστορικού, της νευρολογικής εξέτασης, της μαγνητικής τομογραφίας και, όταν χρειάζεται, πρόσθετων εξετάσεων.
Δεν υπάρχει μία μόνο εξέταση που να επιβεβαιώνει από μόνη της τη διάγνωση της ΣΚΠ.
Η μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου και, όταν χρειάζεται, του νωτιαίου μυελού αποτελεί βασικό μέρος της διερεύνησης.
Με τα αναθεωρημένα κριτήρια McDonald 2024, το οπτικό νεύρο περιλαμβάνεται πλέον στις περιοχές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που μπορεί να συμβάλουν στη διάγνωση.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιούνται εξέταση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού, Οπτική Τομογραφία Συνοχής – OCT, οπτικά προκλητά δυναμικά ή/και άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις.
Παράλληλα είναι απαραίτητο να αποκλείονται άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα ή απεικονιστικά ευρήματα.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ Η ΣΚΠ;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει οριστικά τη ΣΚΠ.
Υπάρχουν, όμως, πολλές θεραπείες που τροποποιούν την πορεία της νόσου, οι οποίες μπορούν, ανάλογα με τη μορφή και τα χαρακτηριστικά της ΣΚΠ, να μειώσουν τις υποτροπές και τη δημιουργία νέων βλαβών και να περιορίσουν τον κίνδυνο μακροχρόνιας επιδείνωσης.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται από εξειδικευμένο νευρολόγο και εξατομικεύεται ανάλογα με την πορεία της νόσου, τις υποτροπές, τα απεικονιστικά ευρήματα, την ηλικία, τις συνοδές παθήσεις και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Οι σημαντικές οξείες υποτροπές μπορεί να αντιμετωπίζονται με κορτικοστεροειδή, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.
Η προσωρινή επιδείνωση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει πάντοτε υποτροπή.
Λοιμώξεις, πυρετός ή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή επιδείνωση ήδη υπαρχόντων συμπτωμάτων και χρειάζονται κατάλληλη αξιολόγηση.
Παράλληλα αντιμετωπίζονται συμπτώματα όπως η σπαστικότητα, ο πόνος, η κόπωση, οι διαταραχές της ούρησης, του ύπνου και της διάθεσης.
Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της νόσου και η Αποκατάσταση έχουν διαφορετικό, αλλά συμπληρωματικό ρόλο.
ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΣΚΠ;
Η Αποκατάσταση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνολικής αντιμετώπισης της ΣΚΠ.
Δεν θεραπεύει την ίδια τη νόσο και δεν υποκαθιστά τη νευρολογική παρακολούθηση ή τη θεραπεία που τροποποιεί την πορεία της.
Αντιμετωπίζει, όμως, τις λειτουργικές συνέπειες της ΣΚΠ και επιδιώκει να διατηρήσει ή να βελτιώσει την κινητικότητα, τη μυϊκή δύναμη, την ισορροπία, τη βάδιση, την αντοχή, την αυτοϋπηρέτηση, τις νοητικές λειτουργίες και την αυτονομία.
Η συστηματική άσκηση αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης και μπορεί να περιλαμβάνει αερόβια άσκηση, προοδευτική μυϊκή ενδυνάμωση, ασκήσεις ευλυγισίας, ισορροπίας και κινητικού συντονισμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η πρόληψη δευτερογενών επιπλοκών, όπως οι συγκάμψεις, οι κατακλίσεις, η απώλεια φυσικής κατάστασης και οι συνέπειες της παρατεταμένης ακινησίας.
ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΤΗ ΣΚΠ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ;
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ, η Διεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης αξιολογεί συστηματικά τη νευρολογική, κινητική, λειτουργική, νοητική και ψυχολογική κατάσταση κάθε ασθενούς και καταρτίζει εξατομικευμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης με συγκεκριμένους και μετρήσιμους θεραπευτικούς στόχους και συστηματική επανεκτίμηση της προόδου του ασθενούς και της επίτευξης των στόχων.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- φυσικοθεραπεία,
- προοδευτική μυϊκή ενδυνάμωση και ασκήσεις για βελτίωση της αντοχής,
- εκπαίδευση της ισορροπίας και της βάδισης,
- ειδική κινησιοθεραπεία στη θεραπευτική πισίνα,
- εργοθεραπεία και εκπαίδευση στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής,
- αντιμετώπιση της σπαστικότητας και του πόνου,
- λογοθεραπεία για διαταραχές της ομιλίας και της κατάποσης,
- Κλινική Ψυχολογία – Νευροψυχολογία, με εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, ψυχολογική υποστήριξη και αποκατάσταση των νοητικών λειτουργιών,
- διαιτολογική αξιολόγηση και παρακολούθηση,
- νευρο-ουρολογική εκτίμηση όταν υπάρχουν διαταραχές της ούρησης,
- εκπαίδευση στη χρήση κατάλληλων βοηθημάτων, ορθώσεων και εξοπλισμού,
- καθοδήγηση για την επιστροφή στην εργασία και στην κοινωνική ζωή,
- αξιολόγηση και αντιμετώπιση διαταραχών της σεξουαλικής λειτουργίας,
- ενημέρωση, εκπαίδευση και καθοδήγηση του ασθενούς και της οικογένειάς του για την πορεία της νόσου και την ασφαλή διαχείριση των λειτουργικών δυσκολιών.
Στους νοσηλευόμενους ασθενείς εφαρμόζεται, από την εισαγωγή τους, αναπνευστική φυσικοθεραπεία, με στόχο τη διατήρηση και βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας, την καλύτερη έκπτυξη των πνευμόνων και τη διευκόλυνση της κινητοποίησης και της απομάκρυνσης των βρογχικών εκκρίσεων.
ΒΑΔΙΣΗ, ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Η δυσκολία στη βάδιση μπορεί να οφείλεται σε συνδυασμό μυϊκής αδυναμίας, σπαστικότητας, διαταραχής της αισθητικότητας, αταξίας, προβλημάτων ισορροπίας και κόπωσης.
Για τον λόγο αυτό, η εκπαίδευση της βάδισης δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς.
Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στα συγκεκριμένα προβλήματα κάθε ασθενούς και μπορεί να περιλαμβάνει ενδυνάμωση, ασκήσεις αντοχής, εκπαίδευση ισορροπίας και κινητικού συντονισμού, εξάσκηση στις μετακινήσεις και στη βάδιση και, όπου χρειάζεται, χρήση κατάλληλων βοηθημάτων.
Η ειδική κινησιοθεραπεία στη θεραπευτική πισίνα μπορεί να εντάσσεται στο πρόγραμμα όταν η κλινική κατάσταση και η ανοχή του ασθενούς το επιτρέπουν.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΠΩΣΗΣ
Η κόπωση στη ΣΚΠ χρειάζεται συστηματική αξιολόγηση, επειδή δεν οφείλεται πάντοτε αποκλειστικά στην ίδια τη νόσο.
Προβλήματα ύπνου, πόνος, σπαστικότητα, λοιμώξεις, διαταραχές της ούρησης, αναιμία, διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς, φάρμακα, άγχος ή κατάθλιψη μπορεί να την επιδεινώνουν.
Σε αρκετούς ασθενείς η ζέστη ή η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί επίσης να επιδεινώνει προσωρινά την κόπωση και άλλα νευρολογικά συμπτώματα.
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει κατάλληλα προσαρμοσμένη άσκηση, οργάνωση των καθημερινών δραστηριοτήτων με κατάλληλα διαλείμματα ανάπαυσης, εργονομικές προσαρμογές και αντιμετώπιση των παραγόντων που επιβαρύνουν την κόπωση.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΠΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
Η σπαστικότητα αξιολογείται πάντοτε σε σχέση με τη λειτουργικότητα του ασθενούς και τους συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους.
Η σπαστικότητα αντιμετωπίζεται όταν προκαλεί πόνο, περιορίζει την κίνηση και τη λειτουργικότητα, δυσχεραίνει τη φροντίδα ή συμβάλλει στην ανάπτυξη συγκάμψεων και παραμορφώσεων.
Σε ορισμένους ασθενείς, η σπαστικότητα μπορεί να βοηθά στη διατήρηση της στάσης, της ορθοστάτησης, της βάδισης ή των μετακινήσεων. Γι’ αυτό η αντιμετώπισή της πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε να μην επιδεινώνει αυτές τις λειτουργίες.
Ιδιαίτερη επιμέλεια απαιτείται στη διαχείριση, πρόληψη και αποτροπή παραγόντων που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τη σπαστικότητα, για παράδειγμα, κατακλίσεις, διαταραχές της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης και του εντέρου, λοιμώξεις, κακή στάση ή τοποθέτηση του σώματος και πόνος.
Η αντιμετώπισή της μπορεί να περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία, σωστή τοποθέτηση και κινητοποίηση, χρήση κατάλληλων βοηθημάτων και ορθώσεων, ειδική κινησιοθεραπεία στη θεραπευτική πισίνα και φαρμακευτική αγωγή.
Σε επιλεγμένους ασθενείς με εστιακή σπαστικότητα μπορεί να πραγματοποιηθεί έγχυση βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α υπό ηλεκτρομυογραφική καθοδήγηση, ως μέρος του συνολικού προγράμματος Αποκατάστασης.
Μετά την έγχυση ακολουθεί εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας και, όπου χρειάζεται, εργοθεραπείας, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει διατάσεις, κινητοποίηση, λειτουργική επανεκπαίδευση και χρήση κατάλληλων βοηθημάτων και ορθώσεων. Η Διεπιστημονική Ομάδα επανεκτιμά το αποτέλεσμα με βάση τους συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους.
ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗ
Όταν η ΣΚΠ επηρεάζει την ομιλία ή την κατάποση, πραγματοποιείται εξειδικευμένη λογοθεραπευτική αξιολόγηση και θεραπεία.
Στη Μονάδα Δυσφαγίας της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ, όταν υπάρχει κλινική ένδειξη, πραγματοποιείται Ενδοσκοπική Αξιολόγηση της Κατάποσης – FEES (Flexible Endoscopic Evaluation of Swallowing), για τον έλεγχο της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της κατάποσης και τον εξατομικευμένο σχεδιασμό της θεραπείας, της σίτισης και της ενυδάτωσης.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ – ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
Όταν υπάρχουν δυσκολίες στις νοητικές λειτουργίες, πραγματοποιείται νευροψυχολογική εκτίμηση της προσοχής, της συγκέντρωσης, της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών, της μνήμης και άλλων λειτουργιών που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή.
Όπου χρειάζεται, οργανώνεται εξατομικευμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης των νοητικών λειτουργιών, με στόχους που συνδέονται με τις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινής ζωής.
Όπου υπάρχει κλινική ένδειξη, στο πρόγραμμα μπορεί να εντάσσεται το Ψηφιακό Σύστημα Γνωστικής Αποκατάστασης RehaCom, με εξατομικευμένες ασκήσεις για συγκεκριμένες νοητικές λειτουργίες και προσαρμογή του επιπέδου δυσκολίας στις δυνατότητες και στην πρόοδο του ασθενούς.
Παράλληλα αξιολογούνται και αντιμετωπίζονται το άγχος, η κατάθλιψη και οι δυσκολίες ψυχολογικής προσαρμογής στη χρόνια νόσο.
ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Η ΣΚΠ μπορεί να προκαλέσει συχνουρία, επιτακτική ανάγκη για ούρηση, νυκτουρία (ιδιαίτερα όταν η ανάγκη για ούρηση διακόπτει επανειλημμένα τον νυχτερινό ύπνο), ακράτεια ή δυσκολία στην πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης.
Όταν υπάρχουν τέτοια προβλήματα, η νευρο-ουρολογική εκτίμηση περιλαμβάνει ημερολόγιο ούρησης, υπερηχογραφική μέτρηση του υπολείμματος ούρων μετά την ούρηση και, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, υπερηχογραφικό έλεγχο του ουροποιητικού συστήματος.
Ο ουροδυναμικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος σε όλους τους ασθενείς με ΣΚΠ. Πραγματοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη, όπως σημαντικά ή επίμονα συμπτώματα, δυσκολία στην κένωση της ουροδόχου κύστης, αυξημένο υπόλειμμα ούρων, υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ή όταν χρειάζεται ακριβέστερη εκτίμηση της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης για τον καθορισμό της κατάλληλης αντιμετώπισης.
Παράλληλα αξιολογούνται και αντιμετωπίζονται, όταν υπάρχουν, διαταραχές της λειτουργίας του εντέρου, με στόχο τη ρύθμιση της εντερικής λειτουργίας, την πρόληψη επιπλοκών και τη μεγαλύτερη δυνατή αυτονομία του ασθενούς.
ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι συχνή στη ΣΚΠ, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, χωρίς να εμφανίζεται σε όλους τους ασθενείς.
Ενδέχεται να αφορά μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, διαταραχές της αισθητικότητας, δυσκολία στον οργασμό, στυτική δυσλειτουργία ή κολπική ξηρότητα. Μπορεί να σχετίζεται άμεσα με τις νευρολογικές βλάβες, αλλά και με την κόπωση, τη σπαστικότητα, τον πόνο, τις διαταραχές της ουροδόχου κύστης, ψυχολογικούς παράγοντες ή ορισμένα φάρμακα.
Όταν υπάρχει σχετικό πρόβλημα και ο ασθενής το επιθυμεί, η σεξουαλική αποκατάσταση μπορεί να περιλαμβάνει αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που επηρεάζουν τη σεξουαλική ζωή, πρακτική καθοδήγηση, συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη και, όταν χρειάζεται, ειδική ιατρική αντιμετώπιση σε συνεργασία με τον κατάλληλο ειδικό.
Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους.
Στόχος είναι η βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας και ικανοποίησης και, όπου αφορά, της σχέσης του ζευγαριού.
Η συμμετοχή του/της συντρόφου μπορεί να είναι χρήσιμη, εφόσον το επιθυμεί ο/η ασθενής.
ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς με σημαντικές κινητικές διαταραχές μπορεί να χρησιμοποιούνται ρομποτικά συστήματα Αποκατάστασης για ελεγχόμενη και επαναλαμβανόμενη εξάσκηση της ορθοστάτησης και της βάδισης και, όταν υπάρχει λειτουργικό έλλειμμα του άνω άκρου, για την επανεκπαίδευση του άνω άκρου και της άκρας χειρός.
Η ρομποτική τεχνολογία χρησιμοποιείται συμπληρωματικά, όταν εξυπηρετεί συγκεκριμένο λειτουργικό στόχο, και δεν υποκαθιστά την ενεργητική θεραπευτική άσκηση.
ΝΕΥΡΟΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ navigated rTMS
Ο Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός (rTMS) διερευνάται ως συμπληρωματική παρέμβαση στη ΣΚΠ, κυρίως για τη σπαστικότητα και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για την κόπωση ή ορισμένες κινητικές διαταραχές.
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ η εφαρμογή πραγματοποιείται με νευροπλοήγηση – navigated rTMS / Νευροπλοηγούμενος Επαναληπτικός Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισμός – ώστε ο ερεθισμός να εφαρμόζεται με ακρίβεια στην επιλεγμένη περιοχή του εγκεφάλου.
Η μέθοδος παραμένει συμπληρωματική και υπό διερεύνηση και δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία της ίδιας της ΣΚΠ ούτε υποκαθιστά τη θεραπεία που τροποποιεί την πορεία της νόσου ή το οργανωμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης.
ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΣΟΒΑΡΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ
Σε ασθενείς με πολύ περιορισμένη κινητικότητα, ιδιαίτερη σημασία έχουν η σωστή τοποθέτηση, οι συστηματικές αλλαγές θέσης, η προστασία του δέρματος, η πρόληψη των κατακλίσεων και των άλλων επιπλοκών της παρατεταμένης ακινησίας.
Στην Κλειστή Νοσηλεία της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ χρησιμοποιούνται προηγμένες θεραπευτικές κλίνες, οι οποίες επιτρέπουν ελεγχόμενες και προγραμματισμένες αλλαγές θέσης, εναλλασσόμενη πλάγια περιστροφή, ειδική διαχείριση των πιέσεων που ασκούνται στο σώμα, θέση πλήρους καθίσματος και, όταν ενδείκνυται, σταδιακή μετάβαση σε περισσότερο όρθια θέση.
Οι συγκεκριμένες λειτουργίες συμβάλλουν τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση των κατακλίσεων.
Διαθέτουν επίσης λειτουργίες επίκρουσης και δόνησης, οι οποίες μπορούν, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, να εντάσσονται στην αναπνευστική φροντίδα του ασθενούς.
Οι δυνατότητες αυτές χρησιμοποιούνται ως μέρος της συνολικής ιατρικής, νοσηλευτικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης και δεν υποκαθιστούν την ενεργητική κινητοποίηση και το οργανωμένο πρόγραμμα Αποκατάστασης.
Σε ασθενείς με μεγάλη κινητική εξάρτηση μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ηλεκτροκίνητοι γερανοί μεταφοράς για ασφαλέστερες μετακινήσεις από το κρεβάτι στο αμαξίδιο και στους χώρους θεραπείας.
ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΥΠΟΤΡΟΠΗ
Μία σημαντική υποτροπή μπορεί να προκαλέσει απότομη επιδείνωση της κινητικότητας, της ισορροπίας, της αυτοϋπηρέτησης, της κατάποσης ή άλλων λειτουργιών.
Μετά την κατάλληλη νευρολογική αντιμετώπιση, ο ασθενής μπορεί, όταν χρειάζεται, να ακολουθήσει εντατικό πρόγραμμα Αποκατάστασης, με στόχο να ανακτήσει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις λειτουργίες που επηρεάστηκαν και να επανέλθει όσο το δυνατόν πλησιέστερα στο προηγούμενο επίπεδο αυτονομίας.
ΠΩΣ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ;
Η Αποκατάσταση μπορεί να παρέχεται με Κλειστή Νοσηλεία, Ημερήσια Νοσηλεία ή Κατ’ Οίκον Αποκατάσταση, ανάλογα με τη νευρολογική και λειτουργική κατάσταση και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ;
Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ στόχος είναι κάθε ασθενής με ΣΚΠ να διατηρήσει και να αξιοποιήσει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις λειτουργικές του ικανότητες, να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή αυτοϋπηρέτηση και αυτονομία και να παραμείνει ενεργός στην προσωπική, οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική του ζωή.

