Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης ΑΝΑΠΛΑΣΗ

Δελτία τύπου
Ανάπλαση |
Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης

Λεωφ. Εθνικής Αντιστάσεως 15 & Μυριοφύτου (πρώην Αντλιοστασίου)
Ν. Ιωνία

τηλphone 210 270 2800
mailmail

ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ.
ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ Ο ΓΙΑΤΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ


Kατεβάστε σε μορφή MS-Word Kατεβάστε σε μορφή PDF

της Βασιλικής Κασκανάκου
Δικηγόρου

Η ενημέρωση του ασθενούς είναι ιατρική πράξη;

Η υποχρέωση ενημέρωσης του ασθενούς είναι ιατρική πράξη και μάλιστα αυτοτελής. Η παράβασή της αποτελεί βασικό κεφάλαιο της ιατρικής ευθύνης. Απορρέει από την ξεχωριστή διαπροσωπική σχέση γιατρού και ασθενούς, που συνεπάγεται και για τις δύο πλευρές ιδιαίτερα καθήκοντα και υποχρεώσεις, με υψηλό αίσθημα υπευθυνότητας και εμπιστοσύνης και με αντικείμενο την υγεία, ύψιστο προσωπικό και κοινωνικό αγαθό που το ίδιο το Σύνταγμά μας κατοχυρώνει. Ο νέος Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (νόμος 3418/2005 ) περιέχει δύο άρθρα (11 και 12) που αφορούν στην ενημέρωση του γιατρού και στην επακόλουθη συναίνεση του ασθενούς. Δίνει επίσης στον ιατρό το δικαίωμα να διεκδικήσει την αποκατάσταση της ζημίας του, για κάθε αβάσιμη καταγγελία από ασθενή του.

Τα δικαστήρια ασχολούνται με την ενημέρωση του ασθενούς;

Στις περισσότερες αγωγές ή μηνύσεις ασθενών κατά γιατρών για ιατρική αμέλεια, προβάλλεται ο ισχυρισμός: «ο γιατρός μου, αν και όφειλε, δεν με ενημέρωσε πλήρως...αν γνώριζα…δεν θα συναινούσα». Η έλλειψη ενημέρωσης ως ισχυρισμός προηγείται των επιχειρημάτων για «αποτυχημένη» χειρουργική επέμβαση ή για «λανθασμένη» θεραπευτική αγωγή, δεν στρέφεται όμως ο ασθενής κατά του γιατρού για έλλειψη ενημέρωσης, αν η θεραπεία του απέφερε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Δηλαδή στη χώρα μας χρησιμεύει ως επιχείρημα που ενισχύει την ιατρική αμέλεια, ενώ στην Ευρώπη και κυρίως στις ΗΠΑ από μόνο του έχει συγκεντρώσει σημαντικό αριθμό αγωγών ασθενών σε βάρος γιατρών.
Το δικαστήριο θα αποδεχθεί ή θα απορρίψει τον ισχυρισμό, εκτιμώντας δύο αποδεικτικά μέσα: α)τους μάρτυρες της κάθε πλευράς, που παρίστανται κατά την διαδικασία της ενημέρωσης και β) την προσκόμιση ενός εντύπου συναίνεσης υπογεγραμμένου από την ασθενή ή το περιβάλλον του, όταν αυτό υπάρχει. Το ιατρικό σφάλμα καθεαυτό εξετάζεται μέσα από μια πιο σύνθετη δικαστηριακή προβληματική.

Σε τι χρησιμεύει η ενημέρωση του ασθενούς;

Η υποχρέωση ενημέρωσης του ασθενούς δεν είναι ο κλασικός κανόνας δικαίου, που διέπει τη σχέση μεταξύ συμβαλλομένων και ρυθμίζει αντίθετα συμφέροντα. Ιατρός και ασθενής μεταλλάσσονται από συμβαλλόμενοι σε συνεργάτες, μέσα από μία σχέση αμοιβαίων συμφερόντων, με προσθήκη κανόνων ηθικής και δεοντολογίας.
Μετά την ενημέρωση από τον γιατρό, ο ασθενής, έχοντας προηγουμένως έρθει αντιμέτωπος με την έλλειψη ιατρικών γνώσεων και εμπειρίας ως προς το ιατρικό του πρόβλημα, δηλαδή αντιμέτωπος με την άγνοιά του και το φόβο που απορρέει από αυτή, καθίσταται, με τη βοήθεια του ιατρού, αυτοδύναμος να ασκήσει το αναφαίρετο δικαίωμά του να αποφασίσει, εάν και πώς θα διαθέσει τον εαυτό του, με σκοπό να προστατέψει την υγεία του. Μετά την πληροφόρηση και διαφώτισή του, ο ασθενής εν γνώσει του και με ελεύθερη βούληση επιλέγει τον θεράποντα ιατρό του.
Στην εποχή μας, ο ασθενής είναι, ως επί το πλείστον, «υποψιασμένος». Χρησιμοποιεί το δικαίωμα δεύτερης και τρίτης ιατρικής γνώμης. Έρχεται σε επαφή με ασθενείς, που είχαν εμπειρία, τόσο από την πάθησή του, όσο και από τον θεράποντα ιατρό που επέλεξαν. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας αποκτά πρόσβαση στη γνώση, για την ασθένειά του και τους τρόπους αντιμετώπισής της. Επιπλέον είναι καχύποπτος, αφού, δυστυχώς, πολλές φορές έχει αποδειχθεί ότι, το όφελος από την ιατρική αγωγή που επιδιώκει ο ιατρός δεν ταυτίζεται απαραίτητα με το όφελος του ασθενούς του.
Παράλληλα, η ιατρική επιστήμη εξελίσσεται ραγδαία. Ο χρόνος της νοσηλείας σμικρύνεται, νέες θεραπευτικές μέθοδοι έρχονται στο προσκήνιο. Ο ιατρός οφείλει να ενημερώνεται και να εξειδικεύεται. Ο πήχης ως προς τις προδιαγραφές του «μέσου συνετού ασθενούς» και του «μέσου συνετού επιστήμονα» ανεβαίνει.

Τι είναι το έντυπο συναίνεσης;

Είναι ένα κείμενο το οποίο αναγράφει τα βασικά στοιχεία της ιατρικής ενημέρωσης, δηλαδή: την διάγνωση το περιεχόμενο και τα αποτελέσματα της προτεινόμενης ιατρικής πράξης, τις συνέπειες και τους ενδεχόμενους κινδύνους ή επιπλοκές από την εκτέλεσή της.
Σπανίως αναγράφει τις εναλλακτικές προτάσεις και τον πιθανό χρόνο αποκατάστασης,
Συνήθως υλοποιείται με την μορφή μιας γενικόλογης και τυπικής φόρμας συναίνεσης που υπογράφουν ο ασθενής-ή οι οικείοι του, άλλοτε πιο ήρεμα (σε προγραμματισμένη ιατρική πράξη) και άλλοτε πανικόβλητοι- όταν κινδυνεύει η υγεία του, ή/και η σωματική του ακεραιότητα ή/και η ζωή του. Στο έντυπο αυτό δίνεται επίσης η δυνατότητα στον γιατρό να πράξει χωρίς συναίνεση σε επείγουσες περιπτώσεις, όταν δεν μπορεί να ληφθεί κατάλληλη συναίνεση και συντρέχει άμεση, απόλυτη και κατεπείγουσα ανάγκη παροχής ιατρικής φροντίδας.

Βοηθά το έντυπο συναίνεσης;

Το έντυπο συναίνεσης δεν αποτελεί αμάχητο τεκμήριο ενημέρωσης για το δικαστήριο. Η «βιομηχανοποιημένη» ενημέρωση, που παρατηρείται ιδιαίτερα σε μεγάλα νοσηλευτικά ιδρύματα και δικαιολογείται από τις συνθήκες λειτουργίας τους, δεν καλύπτει την, πιθανώς, ελλιπή ενημέρωση. Από την άλλη δεν αποδεικνύει την ενδεχομένως πλήρη και αντικειμενική προφορική ενημέρωση, που διαφώτισε τον ασθενή, ώστε αυτός να δώσει την γραπτή συναίνεσή του.

Η ενημέρωση του ασθενούς είναι μια απλή νομική υποχρέωση, ή κάτι περισσότερο;

Η ενημέρωση, σε τελευταία ανάλυση, πέραν από βασική νομική υποχρέωση, είναι συστατικό στοιχείο της παιδείας του λειτουργού της υγείας. Η Πολιτεία οφείλει να θεσπίσει αυστηρά κριτήρια ποιότητας ως προς τον σχεδιασμό, την οργάνωση, την παροχή των υπηρεσιών υγείας και την επιλογή του ιατρικού, νοσηλευτικού και θεραπευτικού προσωπικού, που θα πιστοποιούνται σε κάθε ιατρικό σχήμα, μέσω ενός ενιαίου, έγκριτου Φορέα. Έτσι, ο γιατρός θα προστατεύεται από κακόβουλες δικαστικές επιθέσεις ασθενών, αλλά και ο ασθενής από επικίνδυνες ιατρικές πράξεις.

Τι συμβαίνει με την ενημέρωση του ασθενούς στον υπόλοιπο κόσμο;

Σε μερικές χώρες, όπως η Μεγάλη Βρετανία, στην οποία ο Κώδικας Ιατρικής Ηθικής και Δεοντολογίας δεν αποτελεί απλώς οδηγία ή/και προτροπή, το Γενικό Ιατρικό Συμβούλιο επιβάλλει, μέσω αυστηρών κυρώσεων, στους ιατρούς να συνεργάζονται με τους ασθενείς και συγκεκριμένα:

  • Να ακούνε με προσοχή τους ασθενείς και να ανταποκρίνονται στις έννοιες και στις προτιμήσεις τους.
  • Να παρέχουν στους ασθενείς την πληροφορία που ζητούν ή χρειάζονται με τρόπο κατανοητό γι’ αυτούς.
  • Να σέβονται το δικαίωμα των ασθενών να αποφασίζουν μαζί τους, σχετικά με την περίθαλψη και τη φροντίδα τους.
  • Να υποστηρίζουν τους ασθενείς, στη δική τους προσπάθεια να βελτιώσουν και να διατηρήσουν την υγεία τους.

Η παροχή υψηλής ποιότητας ιατρικών υπηρεσιών εξασφαλίζεται μέσα από την συνεχή ενημέρωση των ιατρών και των ασθενών, την ενεργό συμμετοχή τους σε διαβουλεύσεις και διαδραστικές μελέτες.
Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, αλλά και στην Ασία γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια καταγραφής των αιτίων της «ασυνεννοησίας» μεταξύ ιατρού και ασθενούς και τεκμηριωμένες προτάσεις που αφορούν την σύνταξη νέων ή την τροποποίηση παλαιών ιατρικών κωδίκων.
Εδώ και μία δεκαετία περίπου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, οργανώνει και ενισχύει μια «Διεθνή Συμμαχία Εξάλειψης Ιατρικών Λαθών».
Στα πλαίσια αυτά, ίσως η πιο καταξιωμένη ενημερωτική καμπάνια ανήκει στην Ενιαία Επιτροπή Πιστοποίησης Φορέων Φροντίδας Υγείας, στις ΗΠΑ, με τίτλο “Speak Up”, που κάθε χρόνο εμπλουτίζεται με νέα στοιχεία, ενημερωτικά φυλλάδια και βίντεο σε απλή και κατανοητή γλώσσα και αφυπνίζει τον ασθενή, παρακινώντας τον:
Α) Να μην διστάζει να ρωτά για την ασθένειά του, για να λύσει τις απορίες του και να εξαλείψει τους δισταγμούς του.
Β) Να δίνει μεγάλη προσοχή στη θεραπεία του. Να βεβαιώνεται ότι λαμβάνει την κατάλληλη θεραπευτική και φαρμακευτική αγωγή από τους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας.
Γ) Να ενημερώνεται για τη διάγνωση, τις ιατρικές μεθόδους στις οποίες υποβάλλεται, καθώς και το πλάνο θεραπείας του.
Δ) Να ζητά από κάποιον οικείο του (άτομο της οικογένειάς του, ή στενό φίλο του) να είναι ο «συνήγορός» του, κατά τη διάρκεια της θεραπείας του. Ο «συνήγορος» θα μπορεί να ρωτήσει πράγματα που ο ασθενής, υπό την επήρεια του άγχους δεν θα μπορούσε να σκεφτεί, θα τον βοηθήσει στη διαδικασία, θα ελέγξει εάν η θεραπεία του προχωρά όπως είχε σχεδιαστεί .
Ε) Να γνωρίζει ποια ακριβώς φαρμακευτική αγωγή λαμβάνει και για ποιο σκοπό, αφού, η εσφαλμένη φαρμακευτική αγωγή είναι από τα πιο συχνά λάθη στην ιατρική φροντίδα.
ΣΤ) Να χρησιμοποιεί κατά το δυνατόν αναγνωρισμένα και διαπιστευμένα νοσηλευτικά ιδρύματα, με υψηλές προδιαγραφές ως προς τη λειτουργία τους.
Ζ) Να συμμετέχει σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τη θεραπεία του.

Ενημέρωση από γιατρό – συναίνεση από ασθενή. Τι πρέπει κάνουν ο γιατρός και ο ασθενής για βοηθήσουν ο ένας τον άλλο;

Μην ξεχνάμε ότι γιατρός και ασθενής δεν είναι αντίπαλοι. Κοινός εχθρός τους είναι η ασθένεια. Γι΄αυτό:

Ο ΓΙΑΤΡΟΣ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ
  1. Παρότρυνε τον ασθενή σου να σου πει τα συμπτώματά του και το ιστορικό του, όπως αυτός το έχει καταγράψει. Άφησέ τον να σου μιλήσει. Μην τον αποπάρεις αν σου πει κάτι που δεν ταιριάζει με την διάγνωσή σου. Νοσεί και ήρθε σε σένα για να σου εμπιστευθεί την υγεία του!
  2. Πες την αλήθεια στον ασθενή σου, γιατί αυτό είναι το καθήκον σου. Η αλήθεια δεν συνοδεύεται από υπερβολή λόγων ή κινήσεων που καταλήγουν σε υπεραισιοδοξία ή απελπισία. Μίλησε με ηρεμία και σιγουριά. Ο ασθενής σου θα σε εμπιστευθεί όταν νιώσει ότι διαθέτεις επιστημονική κατάρτιση και εμπειρία, που δεν συνδυάζονται με έπαρση και αλαζονεία.
  3. Χρησιμοποίησε κατανοητά λόγια και απλές εκφράσεις, αντίστοιχες με την ηλικία, την πνευματική και συναισθηματική ωριμότητα του ασθενούς. Μην παραλείψεις όμως να χρησιμοποιήσεις τους βασικούς ιατρικούς όρους, απλά μην κάνεις υπερβολές, γιατί το πιθανότερο είναι να μην είναι γιατρός ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί σου. Επίσης, κανένας ασθενής που αγωνιά δεν μπορεί να κατανοήσει δυσνόητες φράσεις, όσο μορφωμένος και αν είναι.
    Εξήγησέ του την ιατρική πράξη στην οποία πρόκειται να προβείς, ή στην φαρμακευτική αγωγή που πρόκειται να του χορηγήσεις και για ποιο σκοπό. Εξήγησέ του τις συνέπειες και τους ενδεχόμενους κινδύνους ή επιπλοκές από την εκτέλεσή της, καθώς και τον πιθανό χρόνο αποκατάστασης.
  4. Ενημέρωσε εξ’ αρχής τον ασθενή για το κόστος της θεραπείας του (συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής σου) και για τις οικονομικές συνέπειες της ασθένειάς του. Αόριστες και ασαφείς απαντήσεις για τα οικονομικά οδηγούν πάντα σε δυσαρέσκειες, ακόμη και σε αντιδικίες.
  5. Έχε τον ασθενή σου συμμέτοχο σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τη θεραπεία του.
  6. Διαφώτισε τον ασθενή για τις εναλλακτικές μεθόδους θεραπείας του. Εξήγησέ του γιατί κατά την ιατρική σου κρίση η ιατρική πράξη ή η θεραπευτική αγωγή που επιλέγεις είναι η πιο κατάλληλη.
  7. Αν και ο φόβος του ασθενούς για ενημέρωση μπορεί να είναι απόρροια πανικού, έλλειψης αυτοπεποίθησης, θα πρέπει να σεβαστείς την επιθυμία του ασθενούς σου να μην ενημερωθεί. Ζήτησέ του να σου υποδείξει κάποιο άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης του και ενημέρωσε εκείνο. Μπορεί ο ασθενής σου να επανέλθει και να σου ζητήσει αργότερα να τον ενημερώσεις, παρόλο που έχεις ήδη ενημερώσει αυτόν που σου υπέδειξε. Μην το αρνηθείς. Να είσαι υπομονετικός μαζί του, γιατί εκείνος είναι ο ασθενής.
  8. Ο νόμος προβλέπει και περιπτώσεις κατά τις οποίες αναγκαστικά θα ενημερώσεις άλλο πρόσωπο, όταν ο ασθενής δεν έχει την ικανότητα να συναινέσει, (π.χ. όταν είναι ανήλικος τους γονείς του, σε περιπτώσεις δικαστικής συμπαράστασης τον δικαστικό συμπαραστάτη,).
  9. Ο νόμος επίσης προβλέπει και περιπτώσεις που δεν υποχρεούσαι να ενημερώσεις τον ασθενή σου. Πρόκειται για:
    1. επείγουσες περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν μπορεί να ληφθεί κατάλληλη συναίνεση και συντρέχει άμεση, απόλυτη και κατεπείγουσα ανάγκη παροχής ιατρικής φροντίδας,
    2. στην περίπτωση απόπειρας αυτοκτονίας ή
    3. αν οι γονείς ανήλικου ασθενή ή οι συγγενείς ασθενή που δεν μπορεί για οποιονδήποτε λόγο να συναινέσει ή άλλοι τρίτοι, που έχουν την εξουσία συναίνεσης για τον ασθενή, αρνούνται να δώσουν την αναγκαία συναίνεση και υπάρχει ανάγκη άμεσης παρέμβασης, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος για τη ζωή ή την υγεία του ασθενή
  10. Δώσε ιδιαίτερη προσοχή στην ενημέρωση σε ιδιαίτερες ιατρικές πράξεις (ειδικές επεμβάσεις, όπως μεταμοσχεύσεις, μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, επεμβάσεις αλλαγής ή αποκαταστάσεως φύλου, αισθητικές ή κοσμητικές επεμβάσεις.
  1. Πριν επισκεφθείς τον γιατρό σου, κάνε ένα πλάνο με τα συμπτώματά σου, για να τα θυμάσαι. Φτιάξε το δικό σου ιστορικό. Δώσε στο γιατρό σου όλες τις πληροφορίες που σου ζητά για τα συμπτώματά σου. Δεν είσαι εσύ που θα κρίνεις τι σχετίζεται και τι όχι με την πάθησή σου. Τον βοηθάς να διαγνώσει την πάθησή σου και να επιλέξει την θεραπεία σου.
  2. Άφησε τον γιατρό να σου μιλήσει και ζήτησέ του να σου πει την αλήθεια. Άκου με προσοχή και ψυχραιμία την ενημέρωσή του.
  3. Όταν ο γιατρός σου τελειώσει την ενημέρωση μην διστάσεις και μην ντραπείς να τον ρωτήσεις οτιδήποτε για την ασθένειά σου, για να λύσεις τις απορίες σου και να εξαλείψεις τους δισταγμούς σου. Αν δεν το κατάλαβες, ξαναρώτησέ τον. Πρόκειται για την δική σου υγεία και την δική σου ζωή.
    Μάθε από τον γιατρό σου ποια είναι ακριβώς η ιατρική πράξη ή/και η φαρμακευτική αγωγή που θα λαμβάνεις και για ποιο σκοπό. Η εσφαλμένη φαρμακευτική αγωγή είναι από τα πιο συχνά λάθη στην ιατρική φροντίδα.
  4. Ζήτησε από τον γιατρό σου να σε ενημερώσει συνολικά για το κόστος της θεραπείας σου (συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής του) και για τις οικονομικές συνέπειες της ασθένειάς σου. Καλύτερα να γνωρίζεις από την αρχή για να προγραμματίσεις τα οικονομικά σου.
  5. Να ενημερώνεσαι τακτικά για τη διάγνωση, τις ιατρικές μεθόδους στις οποίες υποβάλλεσαι, καθώς και το πλάνο θεραπείας του. Ο γιατρός είναι ο σύμμαχός σου.
  6. Ενημερώσου για τις εναλλακτικές μεθόδους θεραπείας σου. Μην ξεχνάς ότι μπορείς να ζητήσεις και δεύτερη ιατρική γνώμη. Η απόφαση είναι δική σου.
  7. Αν φοβάσαι να ενημερωθείς, ζήτησε από κάποιον οικείο σου (άτομο της οικογένειάς του, ή στενό φίλο του) να είναι ο «συνήγορός» του, κατά τη διάρκεια της θεραπείας του. Ζήτησε από τον γιατρό σου να ενημερωθεί αυτός για λογαριασμό σου. Ο «συνήγορος» θα μπορεί να ρωτήσει πράγματα που εσύ, υπό την επήρεια του άγχους δεν θα μπορούσε να σκεφτείς, θα σε βοηθήσει στη διαδικασία, θα ελέγξει εάν η θεραπεία σου προχωρά όπως είχε σχεδιαστεί . Μην ξεχνάς ότι πρέπει να συμμετέχεις σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τη θεραπεία σου. Γι’ αυτό δώσε τη συναίνεσή σου, αφού νιώσεις ότι ενημερώθηκες πλήρως.
  8. Δώσε μεγάλη προσοχή στη θεραπεία σου. Βεβαιώσου ότι λαμβάνεις την κατάλληλη θεραπευτική και φαρμακευτική αγωγή από τους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας. Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν εφάρμοσες λανθασμένα την αγωγή που σου σύστησε. Δεν θα σου πάρει το κεφάλι! Αντίθετα θα προσαρμόσει την αγωγή στην νέα κατάσταση. Ενημέρωσε κάθε γιατρό σου άλλης ειδικότητας που σε παρακολουθεί για άλλη νόσο, για την αγωγή που λαμβάνεις για την νέα νόσο.
  9. Υπάρχουν περιπτώσεις που ο γιατρός σου δεν μπορεί να ενημερώσει εκ των πραγμάτων, ούτε εσένα, ούτε την οικογένειά σου. Αν δεν μπορείς εσύ ο ίδιος να συναινέσεις γιατί η κατάσταση της υγείας σου είναι σοβαρή, αν έχει προηγηθεί απόπειρα αυτοκτονίας, αν άλλοι που είναι υπεύθυνοι να συναινέσουν για σένα αρνούνται να δώσουν την συναίνεσή τους, για οποιονδήποτε λόγο και η υγεία ή/και η ζωή σου κινδυνεύουν, ο γιατρός θα προχωρήσει σε όποια ιατρική πράξη κρίνει αναγκαία, ως ειδικός επιστήμονας, για να σωθείς. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι δεν ενημέρωσε.
  10. Χρησιμοποίησε κατά το δυνατόν αναγνωρισμένα και διαπιστευμένα νοσηλευτικά ιδρύματα, με υψηλές προδιαγραφές ως προς τη λειτουργία τους.

Share |