Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης ΑΝΑΠΛΑΣΗ

Μονάδα Δυσφαγίας
Ανάπλαση |
Κέντρο Αποθεραπείας και Αποκατάστασης

Λεωφ. Εθνικής Αντιστάσεως 15 & Μυριοφύτου (πρώην Αντλιοστασίου)
Ν. Ιωνία

τηλphone 210 270 2800
mailmail

Τι είναι η ΔΥΣΦΑΓΙΑ;
Η δυσφαγία είναι διαταραχή της φυσιολογικής διαδικασίας κατάποσης, δηλαδή της μεταφοράς της τροφής και των υγρών από τα χείλη έως το στομάχι, τόσο σε παιδιά, όσο και σε ενήλικες. Σε ορισμένες περιπτώσεις η δυσφαγία συνοδεύεται από πόνο, οπότε ομιλούμε για Οδυνοφαγία.

Η κατάποση είναι μια περίπλοκη διαδικασία, για την επιτέλεση της oποίας απαιτούνται περί τα 50 ζεύγη μυών και μεγάλος αριθμός νεύρων.

Διακρίνουμε τρεις φάσεις:

  1. Στοματική φάση = μάσηση στερεάς τροφής και μείξη με σίελο, ώστε να καταστεί μαλακή και υγρή
  2. Φαρυγγική φάση = η γλώσσα ωθεί το περιεχόμενο της στοματικής κοιλότητας προς τον φάρυγγα, ενώ ταυτόχρονα προκαλείται ερμητική σύγκλιση του λάρυγγα με αναστολή της αναπνοής, ώστε να αποτραπεί είσοδος τροφής και υγρών στις αναπνευστικές οδούς και τους πνεύμονες
  3. Οισοφαγική φάση = η τροφή και τα υγρά διελαύνουν τον οισοφάγο και καταλήγουν στο στομάχι. Η διέλευση διαρκεί μερικά δευτερόλεπτα

Η Δυσφαγία, ως αποτέλεσμα ασθένειας ή τραύματος, μπορεί να επιβραδύνει ή/και να αναστείλει την αποτελεσματικότητα ενός θεραπευτικού προγράμματος αποκατάστασης, απειλώντας, όχι μόνον την υγεία, αλλά και τη ζωή του ασθενούς.

Οι διαταραχές κατάποσης (δυσφαγία) προκαλούνται από διάφορες παθήσεις.

Οι παθήσεις αυτές γενικά επηρεάζουν τα νεύρα ή τις δομές που εξυπηρετούν τη διαδικασία της κατάποσης:

  1. Παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος.
    • Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
    • Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις.
    • Εγκεφαλική παράλυση.
    • Νόσος Parkinson.
    • Σκλήρυνση κατά πλάκας.
  2. Νευρομυϊκές παθήσεις.
    • Πολυμυοσίτις/Δερματομυοσίτις.
    • Μυασθένεια Gravis.
    • Μυϊκές δυστροφίες.
    • Νόσος κινητικού νευρώνα.
  3. Παθήσεις κεφαλής και τραχήλου.
    • Κακοήθεις παθήσεις χειλέων, γλώσσας, υπερώας, κάτω γνάθου, φάρυγγος, λάρυγγος, βάσεως κρανίου.
    • Ακτινοθεραπεία κεφαλής και τραχήλου.
    • Χειρουργικές επεμβάσεις (γλωσσεκτομή, λαρυγγεκτομή, φαρυγγεκτομή, κ.ά.)
    • Συγγενείς παθήσεις και σύνδρομα (παιδιά).
    • Τραυματικές κακώσεις.

Στην ΑΝΑΠΛΑΣΗ η διεπιστημονική ομάδα αποκατάστασης με επικεφαλής τον ειδικό ιατρό Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, χρησιμοποιώντας την γνώση και την εμπειρία πλέον των 15 ετών, συμβάλλει καταλυτικά στην αξιολόγηση και θεραπεία ασθενών με διαταραχές κατάποσης, με στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αποφυγή ασθενειών, επιπλοκών και θανάτων.

Ιδού πώς εμπλέκονται οι διαφορετικές ειδικότητες της Ομάδας Αποκατάστασης της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ στην αντιμετώπιση της δυσφαγίας:

Ο κλινικός ιατρός που είναι υπεύθυνος για την γενική ιατρική φροντίδα του ασθενούς θα παρατηρήσει συμπτώματα, όπως ο βήχας ή οι αυξημένες εκκρίσεις που προειδοποιούν για πιθανή δυσχέρεια κατάποσης.

Ο Νευρολόγος θα διαχωρίσει τα νευρολογικά προβλήματα των ασθενών με παθήσεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος ή του Περιφερικού Νευρικού Συστήματος και θα διαγνώσει τυχόν αταξία, υπερκινητικότητα, μη στήριξη κεφαλής που επηρεάζουν την μάσηση και την κατάποση. Θα διαγνώσει επίσης εάν η διαταραχή ομιλίας είναι δυσαρθρία ή ιδεοκινητική απραξία με πιθανή συνυπάρχουσα δυσφασία, λόγω βλάβης του επικρατούντος (συνήθως αριστερού) εγκεφαλικού ημισφαιρίου, ώστε να τεθεί η θεραπεία εκλογής, αφού η θεραπεία της δυσφαγίας με απραξία είναι διαφορετική από την θεραπεία δυσφαγίας με συνυπάρχουσα δυσαρθρία.

Η σίτιση μπορεί να απειλήσει την αναπνοή, που είναι απαραίτητη στη ζωή.

Ο Πνευμονολόγος είναι αυτός που θα ενημερωθεί για τυχόν ιστορικό εισροφήσεων, θα αξιολογήσει τη λειτουργία του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, θα ελέγξει το επίπεδο κόπωσης και καταπόνησης του ασθενούς και θα παρέμβει για την αντιμετώπιση πιθανών λοιμώξεων (π.χ. πνευμονία από εισρόφηση, που πολλές φορές μας αφυπνίζει για την διερεύνηση – διάγνωση δυσφαγίας).

Κακή υγιεινή των δοντιών, χαλασμένα δόντια, φλεγμονές μπορεί να επιδεινώσουν τις διαταραχές δυσφαγίας. Ο Οδοντίατρος θα παρέμβει για να απαλλάξει τον ασθενή από πόνο και φλεγμονές της στοματικής κοιλότητας, θα δραστηριοποιήσει τον νοσηλευτή στην εφαρμογή των σωστών κανόνων της στοματικής υγιεινής, θα επιδιορθώσει άμεσα τις οδοντοστοιχίες, θα κατασκευάσει ομοιότυπες, αν χρειάζεται, και θα κατασκευάσει μηχανισμό εκπαίδευσης της υπερώας σε δυσκαταποτικούς ασθενείς (palatal training appliance).

Ο Ωτορινολαρυγγολόγος παίζει ζωτικό ρόλο στη διαδικασία διερεύνησης της δυσφαγίας, προβαίνοντας στην μελέτη κατάποσης με εύκαμπτο ινοπτικό ενδοσκόπιο συνδεδεμένο με κάμερα τελευταίας τεχνολογίας (Fiberοptic swallowing study) για να διαπιστώσει εάν η τροφή μέσα από το φάρυγγα «στέκεται» σε κάποιο σημείο, ή εάν εισέρχεται στο λάρυγγα. Κατά την λειτουργική εξέταση της κατάποσης, απεικονίζεται άμεσα ο λαιμός ή ο φάρυγγας κατά την κατάποση.

Η καταγραφή γίνεται σε φορητό υπολογιστή σε ψηφιακή μορφή, έτσι ώστε να μελετηθεί αναλυτικά και να εμπλουτίσει το αρχείο του ασθενούς. Η εξέταση αυτή είναι εύκολη, γρήγορη, χωρίς καμία ταλαιπωρία για τον ασθενή. Χορηγούνται διάφορα είδη τροφής και υγρών και εκτιμώνται τα στάδια της κατάποσης. Εκτιμάται η κατάποση τόσο κινητικά, όσο και αισθητικά.

Στην περίπτωση που οι διαταραχές κατάποσης απαιτούν εκτίμηση σε όλα τα στάδια, από την είσοδο της τροφής στο στόμα έως την κατάληξή της στο στομάχι (διερεύνηση στοματικού, φαρυγγικού και οισοφαγικού σταδίου) απαιτείται βιντεοακτινοσκόπιση ή τροποποιημένη βαριούχος κατάποση. Κατά την βιντεοακτινοσκόπηση συνεργάζονται ο Ακτινολόγος με τον Ωτορινολαρυγγολόγο και το Λογοθεραπευτή.

Στη συνέχεια ο Ωτορινολαρυγγολόγος θα αποφασίσει για την τοποθέτηση, παραμονή, ή αφαίρεση του ρινογαστρικού σωλήνα (Levin), την εκτέλεση ή σύγκλειση της τραχειοστομίας. Ο Γαστρεντερολόγος θα προτείνει εκτέλεση ή σύγκλειση της γαστροστομίας και θα καθορίσει την διατροφή σε άτομα με δυσλειτουργικό πεπτικό σύστημα ή σε άτομα που το πεπτικό τους σύστημα είναι σε χαλάρωση, αφού προηγουμένως προβεί σε εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις, όπως οισοφαγοσκόπηση, βαριούχο γεύμα, βιντεοακτινοσκόπηση της κατάποσης.

Την τοποθέτηση ή την κατάργηση της γαστροστομίας θα εκτελέσει ο Γενικός Χειρουργός.

Τα πρώτα βήματα για την θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσφαγίας γίνονται από Λογοθεραπευτή εξειδικευμένο στις διαταραχές κατάποσης, με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και αξιολόγησης του ασθενούς, ώστε να εκτιμηθούν:

  • Η στοματική λειτουργία
  • Οι γνωστικές ικανότητες
  • Οι ικανότητες ομιλίας
  • Ο έλεγχος της συμπεριφοράς του ασθενούς

Αυτού του είδους η εξέταση επαρκεί στην περίπτωση που ο ασθενής έχει προβλήματα μόνο στο στοματικό στάδιο της σίτισης και συμβάλλει ώστε να αναπτυχθούν οι πλέον κατάλληλες θεραπευτικές τεχνικές και αντισταθμιστικές στρατηγικές για να βοηθήσουν τον ασθενή.

Ο Διαιτολόγος παρεμβαίνει για να τροποποιήσει το διαιτολόγιο του ασθενούς, ως προς την ποσότητα και την πυκνότητά του, ώστε να προλάβει την εισρόφηση και να διασφαλίσει την σωστή σίτιση του ασθενούς. Μαζί με τον λογοθεραπευτή καθορίζουν την «αρχική» πυκνότητα, ώστε να καταπίνει ευκολότερα ο ασθενής. Ο καθορισμός της ποσότητας και της πυκνότητας της τροφής γίνεται βήμα προς βήμα. Η πυκνότητα της τροφής, ειδικότερα, ακολουθεί τα εξής βήματα:

  • Λεπτόρρευστα υγρά
  • Παχύρευστα υγρά
  • Πολτοποιημένη τροφή
  • Μαλακιά τροφή
  • Στερεά τροφή

Η πυκνότητα της τροφής επιτυγχάνεται με την χρήση πυκνωτικών στοιχείων στα υγρά, τα οποία διευκολύνουν την κατάποση χωρίς να μεταβάλλουν τη γεύση .

Ο Φυσιοθεραπευτής και ο Εργοθεραπευτής
α) θα ελέγξουν τη σωστή θέση και στάση του σώματος και της κεφαλής (κορμός σε όρθια στάση - πηγούνι πάντα προς τα κάτω) κατά την ώρα σίτισης, αφού είναι εδώ και πολλές δεκαετίες αποδεδειγμένο επιστημονικά ότι οι αλλαγές της σωματικής στάσης καταργούν την εισρόφηση σε ποσοστό 50%
β) θα βοηθούν ώστε ο ασθενής να κρατά το κεφάλι του σε όρθια θέση για 2-3 λεπτά και/ή να τον επαναφέρουν στη σωστή θέση

Ο Εργοθεραπευτής ειδικότερα, θα βοηθήσει στην στήριξη των βραχιόνων πάνω στο τραπέζι και θα ελέγξει τα σκεύη φαγητού, παρέχοντας αν χρειαστεί τα κατάλληλα βοηθήματα, ώστε ο ασθενής να μπορεί να φάει και μόνος του.

Ο Νοσηλευτής θα επιβεβαιώσει ότι ο δίσκος του ασθενούς περιέχει το κατάλληλο φαγητό. Θα φροντίσει κατά την σίτιση, ώστε ο ασθενής να λαμβάνει μικρές μπουκιές και γουλιές, θα δώσει χρόνο στον ασθενή μεταξύ κάθε κουταλιάς και δεν θα πιέσει τον ασθενή να φάει όταν αρνείται την τροφή, αλλά θα καλέσει τον Πνευμονολόγο, γιατί μια τέτοια άρνηση συνήθως συνδέεται με το αναπνευστικό.

Ο Νοσηλευτής δεν θα επιτρέψει στον ασθενή να μιλάει με το φαγητό στο στόμα, θα ελέγχει το στόμα του ασθενούς για υπολείμματα τροφής και θα κρατήσει τον ασθενή καθιστό για 30 λεπτά μετά το φαγητό, αφού πρώτα βεβαιωθεί ότι έχει καταπιεί το φαγητό του.

Ο Κλινικός Ψυχολόγος, θα προσεγγίσει επιστημονικά την συμπεριφορά του ασθενούς, που συχνά, λόγω χρονίων νοσημάτων και βλαβών του ΚΝΣ, περιλαμβάνει άρνηση να δεχθεί τροφή και φοβία για την λήψη της, ή επίμονες συμπεριφορές και αλληλεπιδράσεις ασθενούς και οικογενειακού περιβάλλοντος.

Ο Νευροψυχολόγος θα ελέγξει τις μειωμένες αντιδράσεις και τις γνωστικές και λεκτικές δεξιότητες του ασθενούς και θα βοηθήσει θεραπευτικά στην σωστή λειτουργία των ανωτέρων ψυχονοητικών λειτουργιών που συνδέονται με την λήψη τροφής (μνήμη, συγκέντρωση, προσοχή).

Σε πιο επιβαρυμένους ασθενείς με φοβίες, υποχονδριακές αιτιάσεις, σωματοποίηση άγχους, καταθλιπτικές και αγχώδεις συνδρομές, ψυχογενή ανορεξία και βουλιμία, θα χρειασθεί η ιατρική συνδρομή από τον Ψυχίατρο.

Ο Φυσίατρος, θα συντονίσει και θα κινητοποιήσει την Ομάδα Αποκατάστασης της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ, ώστε τα μέλη της να αποτελέσουν μια ευέλικτη διεπιστημονική ομάδα, όπου η θεραπεία προσαρμόζεται στον ασθενή και όχι ο ασθενής στη θεραπεία.

Η Ομάδα Αποκατάστασης της ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ βιώνει την χαρά και την ικανοποίηση να επιτυγχάνει βελτίωση ή/και ίαση των διαταραχών κατάποσης στους, συνήθως, παραμελημένους ασθενείς με δυσφαγία, ώστε να απολαμβάνουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες και να ζουν με αξιοπρέπεια.

Share |
Ανάπλαση - κέντρο αποθεραπείας και αποκατάστασης 1 Ανάπλαση - κέντρο αποθεραπείας και αποκατάστασης 2 Ανάπλαση - κέντρο αποθεραπείας και αποκατάστασης 3